18 mei 2008
Column werkplezier

"Heb je nog plezier in je werk?"

Jacques Smeets

werkzaam bij de politie en initiator van www.deblauwediender.nl,
daarnaast auteur van diverse boeken

Die vraag o.a. werd aan mij voorgelegd tijdens een recent gehouden diepte-interview over leeftijdsbewust personeelsbeleid binnen de politie. Zo’n op het eerste oog eenvoudige vraag wordt opeens complex als je ziet vanuit welke context hij wordt gesteld; het geven van een eerlijk en oprecht antwoord lijkt daardoor nog ingewikkelder te worden.

Het interview was voortgekomen uit een in juni 2008 gehouden medewerkers tevredenheid onderzoek (MTO). Daarin werd onder andere de stelling voorgelegd dat wanneer het personeelsbeleid rekening houdt met specifieke levensfase omstandigheden van medewerkers dit zowel de organisatie als de medewerker ten goede komt. 

medewerkers tevredenheid onderzoek (MTO)

In dat MTO werd aan de medewerkers gevraagd of zij interesse hadden om deel te nemen aan een diepte-interview over dit specifieke onderwerp. Voor mij persoonlijk was dit een gelegenheid bij uitstek om mij te uiten over wat mij de laatste jaren zo bezig houdt binnen de politiewereld. Ik was al begonnen te schrijven over dit soort zaken en zo’n interview sloot daar uitstekend op aan.

Ongeveer vier jaar geleden schreef ik een artikel over het toentertijd gehouden MTO. Ik schreef toen o.a. dat uit het onderzoek was gebleken dat het meest urgente verbeterpunt betrekking had op loopbaanmogelijkheden en persoonlijke ontwikkeling en dat de stijl van leidinggeven de minste aandacht had. Een van de eindconclusies uit dat onderzoek was dat, degene die tevreden waren, bevestigd werden in hun overtuigingen en opvattingen, terwijl de ontevreden medewerkers het gevoel kregen voor het lapje te worden gehouden.  Een veelbesproken thema was toen het gebrek aan en willekeurig bewust belonen.

Er werd gesproken in woorden van dat het management nog onvoldoende waardering heeft voor de prestaties van de mensen en dat het niet schuitig is met schouderklopjes. Het interview werd voor mij een déjà vu.

We zijn vier jaar verder en ik ervaar tijdens het diepte-interview dat het nog steeds om dezelfde thema’s gaat. Is er dan geen enkele lering getrokken uit de voorgaande enquête?  Opnieuw gaat het over gebrek aan aandacht voor de mens in het uniform, achter die rang, taak of functie  De klaag- en kankercultuur wordt in zijn voortbestaan bevestigd en er heerst nog steeds een sterk taboe over de opvatting dat verantwoordelijkheid bij jezelf begint.

vastgeroeste patronen doorbreken

Het interview gaat, zoals vier jaar geleden, over te zware werkdruk, slecht management, gebrek aan sturing, geen aandacht voor mensen, afschuiven van verantwoordelijkheid, onzinnig en veel te bureaucratisch werk, gebrek aan inzicht. Afgaande op de uitlatingen blijkt dat er na vier jaar nog steeds ontevreden medewerkers zijn die het gevoel hebben voor het lapje te worden gehouden. De gedachte gaat door mij heen dat ik blij ben dat ik die oude vastgeroeste patronen heb kunnen doorbreken.
 
Waarom zitten wij dan toch opnieuw hier?, denk ik bij mezelf. Zou het niet meer zijn dan een herhaling van zetten? Het natrekken van bestaande patronen? Binnen de filosofische en psychologische denkwereld wordt dit wel eens de evolutie genoemd. Maar dan zou je wel iets van verandering moeten zien.
Daar is tijdens dit interview weinig van te merken.
Wat mij in het bijzonder opvalt is dat het, net zoals de vorige keer, opnieuw gaat over anderen. Organisatie en leidinggevenden worden uitgebreid en schaamteloos aan de schandpaal genageld. Regelmatig bevestigen de geïnterviewden elkaar in de overtuiging dat het hier om een schuldvraag gaat, die in de meeste gevallen aan dé organisatie of aan slecht management wordt toebedeeld.

Toen echter aan ons persoonlijk werd gevraagd aan wiens schuld het dan lag dat er zo weinig werkvreugde bestond, kwam schoorvoetend naar buiten dat wij zelf uiteraard ook verantwoordelijkheid dragen en dat wij best eens aan ons zelf de vraag mochten stellen of wij nog wel op de juiste plaats werken.

eigen denk- en gevoelswereld

Het begon langzaamaan interessant te worden, want op de vraag wat ons dan zo tegenhield om te vertrekken en mijn antwoord daarop dat het ons in z’n algemeenheid ontbrak aan moed, werd instemmend geknikt en door een enkeling zelfs woordelijk bevestigd. Ik zei toen dat politiemensen o.a. worden geselecteerd op plichtsbesef, loyaliteit, saamhorigheid en rechtsgevoel. Dat zijn exact de ingrediënten die ervoor zorgen dat het ons aan moed ontbreekt om uit die wereld te breken.

Politiemensen voelen zich prettig bij bepaalde zekerheden, zoals vast werk,  inkomen, pensioen, een vertrouwde omgeving. Zij werken het liefst in teamverband, samen met anderen, zodat er sprake is van gedeelde verantwoordelijkheid. Deze zaken sterken de gedachte dat het politieberoep een zinvol beroep is en dat men iets betekent voor de samenleving.  Het risicovolle werk zorgt er vanzelf voor dat mensen afhankelijk van elkaar gaan worden, er moet immers een onvoorwaardelijk vertrouwen in elkaar ontstaan.

De jarenlange keiharde confrontatie met de meest gruwelijke dingen maakt dat politiemensen dit voornamelijk binnen hun eigen (denk- en gevoels)wereld willen houden. Angst voor afwijzing, schaamte om zich te uiten liggen altijd latent op de loer, ondanks de komst van de bedrijf opvang teams. De heersende hiërarchie is de basis voor de instandhouding van ego’s en carrièrejagers. Als ik dit opschrijf komt de gedachte in me op dat ik al 39 jaar een ervaringsdeskundige ben.

Voor de laatste generatie politiemensen zijn sommige zaken in mindere mate van belang, omdat zij opgegroeid zijn in een wereld waarin individualisme, zelfstandigheid en opportunisme de voornaamste thema’s zijn geworden. 

vervolg van artikel:

<< Previous    [1]  2    Next >>