8 juni 2003
column markteconomie
De absolute waarheid van de
markteconomie
Wim Drost
Directeur van het
Ontwikkelcentrum
Als je in een andere cultuur komt dan
kun je behoorlijk in verwarring raken. De mooie term
cultuurshock is niet voor niets bedacht voor het gevoel
dat je als ‘rijke’ westerling kunt krijgen als je in een
‘arm’ land komt. De begrippen arm en rijk gebruiken we
doorgaans om de materiële situatie mee aan te duiden. Als
we het over de niet-stoffelijke zaken hebben dan komen we
al snel bij begrippen als (niet-)welzijn en (on)geluk.
Samen met mijn vrouw en een ex-vluchtelinge heb ik het
Oost-Afrikaanse land Eritrea bezocht.
Toen we ons voorbereidden op de reis
hadden we als beeld: Afrika is arm en zielig. Om niet te
veel ‘last’ te hebben van de armoede planden we de
vakantie zoals we dat ook doen als we naar Frankrijk of
Tsjechië gaan. Eenmaal in Afrika ging alles anders. Van
de planning kwam niets terecht, het weer was er heel
anders dan verwacht maar - en dat maakte diepe indruk -
de mensen gaan op een bijzondere wijze met elkaar om. Een
andere opvatting over gastvrijheid, een andere manier van
samen eten en dingen delen - daar moesten we wel even
wennen. Helemaal geen zielige mensen en arm - nou ja, als
je vrolijk bent dan smaakt zoutloze popcorn en droog
brood toch ook prima?
Op een verloren moment kwam bij mij
de gedachte op dat wij veel van de mensen in Afrika
kunnen leren. Wij lopen de benen uit ons lijf om spullen
bijeen te vergaren die na aankoop al veel minder waard
zijn en na enkele jaren afgeschreven. Of om met Fons
Jansen te spreken: we sjouwen een dag door de stad om
iets te zoeken wat we nog niet hebben! En dan het eten.
Wij hebben eten in overvloed en doen allemaal aan de
lijn. In Eritrea heeft men weinig eten, op dit moment
zelfs te weinig, dat is een geweldige ramp. Maar als u
moest kiezen tussen enerzijds veel tijd en weinig eten en
anderzijds weinig tijd en teveel eten? Wat zou u dan
kiezen? Ik weet het niet, nog steeds niet. De verwarring
na de cultuurshock is bij ons nog steeds niet geheel
over.
Wat typeert onze samenleving?
Vraag het aan een cultuurfilosoof en je krijgt een
verhandeling over de postchristelijke samenleving waarin
het individu centraal staat, enzovoorts. Ik ben geen
filosoof, maar laat ik toch proberen iets filosofisch op
te merken. Sinds de val van het communisme lijkt het wel
of het markteconomisch denken niet meer ter discussie
staat. Alles is ‘vergeven’ van eenzelfde denkwijze.
Zorginstellingen en scholen doen alsof ze een bedrijf
zijn en economische groei is in de politiek een onbetwist
uitgangspunt. In een religie wordt het antwoord op
sommige levensvragen niet ter discussie gesteld. Wie
discussieert er nog over het nut van de markteconomie? Is
het markteconomisch denken de opvolger van het
christendom? Ik hoop het niet. In dat geval zou ik naar
Afrika emigreren. Raak ik ook eens van mijn overgewicht
af.
Even voorstellen: Wim Drost
 Wim Drost is directeur van het
Ontwikkelcentrum te Ede. Het Ontwikkelcentrum is
'huisuitgever' voor het groenonderwijs maar bovenal een
dienstverlener op het terrein van leermiddelen. Tot de
diensten behoren o.a. trainingen, coachings trajecten en
verbetertrajecten. Drost heeft publicaties op zijn naam
staan op het terrein van leermiddelen- ontwikkeling en
projectmatig werken.
E: w.drost@ontwikkelcentrum.nl
S: www.ontwikkelcentrum.nl
|
"Sluit uw mond meer en uw ogen
minder"
Joodse
wijsheid
|
| 
