Tweet
12 maart 2007
Roos van Leary

De Roos van Leary

Communicatieve stijl als methodisch instrument

Sjaak Vane

trainer/coach De Meyboom-bijscholingen

Boeken

.   Werken met de Roos van Leary Sjaak Vane  Trainerstool De Roos van Leary (Spel) Marlies Oudijk, Bert van Dijk Actie is reactie Roos van Leary Marie José Cremers, Bert van Dijk En nu ik: Assertiviteit in een notendop Merijne Bloem

andere boeken >> links >> www.timothyleary.us/ test Roos van Leary

Wat dan? Staan we met lege handen tegenover dwarsliggers, zeurpieten, haantjes en ruziemakers? Niet als we bewust een communicatieve stijl toepassen welke functioneel gedrag uitlokt. Dit vraagt enige wendbaarheid in ons gedrag. De juiste stijl is afhankelijk van de mix van cliënten of teamleden. Samenwerken kan opgevat worden als een dynamisch geheel. Hierbij zijn er geen geboren leiders of verstokte volgers, maar stijlen van communicatie .

In de jaren vijftig van de vorige eeuw is in de Verenigde Staten een communicatiemodel ontwikkeld door een aantal gedragswetenschappers, waaronder Timothy Leary. Zij signaleerden patronen volgens welke teamleden elkaar beïnvloeden en typeerden een achttal communicatieve stijlen. Deze hebben te maken met het betrekkingsniveau van de communicatie. Het inhoudsniveau - het onderwerp waarover vergaderd wordt, bijvoorbeeld- staat hier los van. Het model richt zich uitsluitend op hoe iemand communiceert (betrekkingsniveau) en niet wat hij inbrengt (inhoudsniveau). Door de vorm van het cirkeldiagram is dit model bekend geworden als ‘de roos van Leary’.
Leary komt tot zijn indeling door te letten op twee aspecten van interpersoonlijk gedrag: invloed en afstand.

Invloed

Je kunt hierbij denken aan in hoeverre iemands ideeën worden nagevolgd, niet vanwege het idee zelf maar omdat juist die persoon het naar voren brengt. Leary spreekt in dit verband over ‘boven’ of ‘onder’ gedrag. Dit correspondeert met de bovenste respectievelijk de onderste segmenten in de ‘roos’. Het gaat hem er niet om gedrag te waarderen: ‘boven’ gedrag is niet beter dan ‘onder’gedrag.

Non-verbaal wordt ‘boven’gedrag wel in verband gebracht met een vloeiend bewegingspatroon waarmee met een zeker gemak ruimte wordt ingenomen. Dit kan zowel letterlijk ‘ruimte-nemen’ inhouden, zoals voetgangers in een drukke straat dit doen. Maar ook spreekruimte. Vooral via oogcontact – anderen aankijken of wegkijken - wordt een ruimte afgebakend.

‘Onder’-gedrag kenmerkt zich door het ‘geven van ruimte’, veelal door een wat haperend bewegingspatroon waarmee ‘aarzelend’ of ‘afwachtend’ ruimte wordt ingenomen. Dit is duidelijk waarneembaar door de manier waarop een groepslid zich presenteert. Let maar eens op het gemak waarmee het ene teamlid te laat komt of de aarzelende manier waarop een ander teamlid aanschuift bij een late binnenkomst.

Afstand

Gelet op een werksituatie heeft dit aspect te maken met de mate waarin iemand zich ‘tegenover’ anderen opstelt. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in agressief of opstandig gedrag waarbij anderen worden gezien als groepsleden die ‘tegenwerken’. Hier tegenover staan communicatiestijlen waarbij de ander als ‘medestander’ wordt opgevat.
Leary spreekt hier over ‘tegen’gedrag en ‘samen’gedrag. Tegen-gedrag zal eerder een botsing uitlokken. Het benadrukt de verschillen, het schept hierdoor afstand. ‘Ik ben anders dan jij’.

Samen-gedrag is gericht op het zich verbinden met elkaar, het benadrukt de overeenkomsten. Deze collega’s kunnen het goed met elkaar vinden. Ze herkennen zich in elkaars situatie of eigenheid. Ze delen ervaringen en meningen en gebruiken ‘we’ taal.
Non-verbaal kun je denken aan een zekere mate van afstemming van bewegingen, mimiek en stemintonatie. Dit gebeurt meestal onbewust. Je kunt dit zien als twee gesprekspartners elkaar toenaderen en elkaars houding spiegelen.
Gedoseerd ‘tegen-gedrag’ is niet minder functioneel dan ‘samen-gedrag’. Een beetje peper kan verschillen verhelderen en een uitdagende sfeer bevorderen.

Wisselwerking

De roos van Leary onderscheidt communicatiestijlen naar gelang de bovenstaande aspecten. Een invloedrijk teamlid dat tegen-gedrag vertoont wordt bijvoorbeeld getypeerd als ‘competitief’. Dit lid zal bij voorkeur tegengas geven. Andere aanduidingen aan de bovenkant van de Roos (veel invloed) zijn: agressief, leidend en helpend.

De onderste segmenten worden beschreven als ‘opstandig’, ‘teruggetrokken’, ‘afhankelijk’ en ‘meewerkend’, naar gelang het aspect ‘tegen/samen’ waarneembaar is in het gedrag.

Leidend-gedrag, een combinatie van invloedrijk en verbindend (samen) gedrag is meestal geschikt om teams aan te sturen. Maar niet altijd. Leary ontdekte dat gedragsstijlen elkaar beïnvloeden. Enerzijds zijn mensen geneigd elkaar te spiegelen. Samen-gedrag roept samen-gedrag op. En wie sterk ‘tegen-gedrag’ laat zien lokt in den regel ditzelfde gedrag uit in zijn omgeving. Anderzijds wekt bepaald gedrag complementair gedrag op. Een bekend voorbeeld is dat leidend gedrag tot afhankelijk gedrag kan leiden. Dan is het zaak voor de teamleider om gas terug te nemen, zodat anderen de ruimte kunnen nemen en meewerkend-gedrag gaan vertonen.

Door oog te hebben voor de communicatieve stijl van collega’s en cliënten kan het eigen gedrag methodisch worden gebruikt om een zo functioneel mogelijke sfeer te scheppen. Natuurlijk houdt iedereen zijn voorkeur voor een bepaalde stijl. Het gaat niet om eenheidsworsten, maar mensen die opbloeien. De roos van Leary biedt een kader om hiermee bezig te zijn.

Even voorstellen: Sjaak Vane

Sjaak Vane is trainer en relatietherapeut binnen maatschap De Meyboom. http://roosvanleary.demeyboom.nlDaarnaast werkt hij als docent/coach op de Hogeschool Zeeland. Voor uitgeverij Nelissen publiceerde hij diverse boeken, waaronder recent: ‘Werken met de Roos van Leary’. Hij geeft trainingen in het toepassen van dit model en is gespecialiseerd in non-verbale communicatie. Lees ook zijn weblog met filosofische notities:http://filosoferen.blogspot.com

                
Werken met de Roos van Leary + CD-ROM / druk 1
Vane, S, R. Laros & Tiemensma, M.

artikelen van auteur:
Roos van Leary

bron: www.menscentraal.nl