2 april 2010
samenhangend excelleren

Samenhangend Excelleren

Silvester Polderman

 expert oosterse filosofie, meester Chinese krijgskunsten
en auteur van Creatieve Appels en Quantum Peren

Als kind kiezen wij idolen waar we tegenop kunnen kijken. Onze helden zijn anders dan anderen en steken op een bepaalde manier boven de rest uit. Onze helden onderscheiden zich door een uitzonderlijk talent, door lef, door doorzettingsvermogen, door een bepaalde rebelsheid, hun uitstraling en imago, hun stijl, noem het maar op. Ze zijn meestal mooi, sterk, rijk en van top tot teen gestyled.

Mensen die als idool van anderen door het leven gaan, staan altijd in de schijnwerpers. Dat moeten en willen ze ook; zonder die schijnwerpers hebben ze immers geen toneel om zich te laten zien. Ze spelen hun rol en hebben publiek nodig om hen in die rol te bevestigen. Ze zijn zich om die reden ook bewuster van hun verschijning, hun imago en hun ‘uitgevonden identiteit’.

grijze muizen

Het zijn geen grijze muizen die op gaan in de massa, die we interessant vinden. Het zijn juist degene die zich onderscheiden van de rest, die we als rolmodel kiezen. Toch zijn er maar weinig mensen die nog een dergelijk onderscheidingsvermogen nastreven in hun eigen leven. En dat is raar. Vreemd genoeg is onze hele samenleving erop gericht iedereen zo gewoon mogelijk te houden. ‘Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg’, is zelfs een populair gezegde. Iedereen die toch probeert ‘zijn kop boven het maaiveld uit te steken’ merkt al snel dat dat niet wordt geapprecieerd.

Het is merkwaardig dat de maatschappij van haar deelnemers lijkt te verlangen dat zij zich aan de norm conformeren terwijl de helden, ook die in de zakelijke omgeving, juist altijd rebels zijn. Mannen als Steve Jobs en Richard Branson zijn nou niet echt het prototype ‘volger’. Het zijn eerder zogenaamde regelbrekers. En, het zijn kennelijk de regelbrekers die het uiteindelijk echt maken, niet de volgers!

the Branson way

Branson tartte bijvoorbeeld alle wetten van de merkelasticiteit toen hij zijn mediaconcern verschillende markten liet betreden onder dezelfde merknaam. Iedereen verklaarde hem voor gek. Maar hij was een beetje gek en briljant tegelijk. Die twee gaan vaak samen trouwens. Je bent immers alleen briljant als niet alleen een geweldig idee hebt, maar het ook nog eens succesvol uitvoert in een omgeving die daar op het eerste gezicht nog helemaal niet klaar voor is. Je moet de norm durven te breken en hem vervolgens succesvol kunnen overstijgen, dat maakt het verschil.

Branson kocht zijn eiland op het moment dat hij nog geen geld had om er ook iets op te bouwen. Maar hij was zo zelfverzekerd dat hem dat uiteindelijk zou lukken, dat hij het eiland maar vast kocht. Dat soort ‘arrogantie’ wordt door velen verafschuwd, maar maakt van hem wel een winnaar, die in tegenstelling tot vele anderen, zelf zijn regels kan bepalen. Hij kan het weekend met prettig gezelschap op zijn eigen eiland doorbrengen, waar hij met zijn eigen vliegtuig of schip wordt afgezet. Hij kan, als hij daar zin in heeft, een formule 1 team kopen of een ruimtevaart reisje organiseren en dat kan niet iedereen zeggen.

gevormd door de cultuur

Toch zit er, maatschappelijk gezien, een grote keerzijde aan dit verhaal. Het gevaar bestaat namelijk dat men de lange trend van individualisering van de laatste eeuwen, die overigens de afgelopen decennia nog eens een extra vlucht heeft genomen, verward met het creëren van mogelijkheden voor het individu tot zelfontplooiing en zelfontwikkeling. Helaas is juist het tegenovergestelde het geval. Mensen verkrijgen hun persoonlijke identiteit namelijk door de samenhang met de omgeving waar ze deel van uitmaken en de samenleving en cultuur die ze gezamenlijk produceren.

Je wordt als mens tot op zekere hoogte gevormd door de cultuur waar je deel van uitmaakt. Die samenhang tussen de mens en zijn omgeving is essentieel en noodzakelijk. Mensen leren niet alleen dingen van hun omgeving, mensen profiteren niet alleen van die samenleving door er van te nemen, mensen moeten ook in staat gesteld worden, zelf een bijdrage te leveren aan die samenleving. Wanneer mensen niet meer in staat zijn om hun persoonlijke bijdrage te leveren aan de samenleving, hetzij omdat ze dat onmogelijk wordt gemaakt door regelsystemen die dat beletten, hetzij omdat hun persoonlijkheid en identiteit inmiddels zijn afgesneden van de omgeving, raakt de mens ontworteld; ontworteld van de samenleving, ontworteld van haar natuurlijke basis, maar ook ontworteld van het Zelf.

samenleving als spiegel 

Door individualisering wordt de samenhang in de samenleving tot overmaat van ramp ook nog eens steeds kleiner. Immers is er in een dergelijke situatie sprake van een groep individuen maar dat wil nog niet zeggen dat die onderling ook een harmonieus en samenhangend geheel vormen. Daardoor wordt de mogelijkheid om als individu over het zelf te leren van de steeds minder eenduidige en samenhangende samenleving en cultuur, ook steeds kleiner. De samenleving die we als spiegel gebruiken om onszelf in te reflecteren, wordt als het ware in steeds dichtere nevelen gehuld.

De paradox is dat men door individualisering juist de mogelijkheden tot het ontwikkelen van een persoonlijke identiteit en tot zelfontplooiing verkleint. Zo valt de samenleving uiteindelijk onherroepelijk uit elkaar. Allemaal individuen die niet meer gezamenlijk een harmonieuze en samenhangende cultuur en samenleving produceren, maar elkaar bestrijdende en beconcurrerende individuen, die omwille van het eigen belang niet meer willen en kunnen bijdragen aan dat wat mensen met elkaar verbindt.

een enge, begrensde en benauwende omgeving  

Men denkt en handelt in een geïndividualiseerde samenleving nog louter op basis van angst voor verlies van dat wat men heeft, en uit angst voor het afbrokkelen van de beschermende omgeving, omdat men denkt dat dat de factoren zijn die bijdragen aan vrijheid en persoonlijk geluk. Het gevolg is echter precies het tegenovergestelde. Er ontstaat een enge, begrensde en benauwende omgeving die zich als een dwangbuis om het individu heen sluit. Het individu wordt met dwangbuis en al, continu van links naar rechts geslingerd in een samenleving waarin allerlei repressieve maatregelen worden genomen om dat juist te voorkomen.

Er ontstaat een schizofreen geheel van mensen die willen losbreken uit hun dwangbuis, om een persoonlijke bijdrage aan de samenleving te kunnen leveren, in een repressieve omgeving die dat nauwelijks toestaat. Tot overmaat van ramp, reageert men daarop door meer repressieve maatregelen te nemen, die de dwangbuis nog strakker om het individu sluit.

eigenbelang versus groepsbelang  

In een geïndividualiseerde samenleving komen het eigenbelang en het groepsbelang haaks op elkaar te staan. Uiteindelijk zal echter natuurlijk ook het eigenbelang ernstig gaan leiden onder het feit dat niemand nog het groepsbelang wil dienen. Op grotere schaal speelt precies hetzelfde probleem. De groep zal onder het mom van de bescherming van het groepsbelang op haar beurt ook de grenzen rond haar omgeving trachten te dichten, en zal zich op dezelfde wijze vervreemden van haar omgeving. Uiteindelijk is niemand daarbij gebaat.

Overigens betekent dit niet dat het nastreven van eigen succes en het primair handelen uit eigenbelang binnen een groep of samenleving, per definitie een slechte zaak zou zijn. Het gaat er echter om de belangen in lijn te brengen met elkaar. Zolang het groepsbelang erbij gediend is dat de leden van de groep uit eigen belang nuttige en zinvolle activiteiten ontplooien is er niets aan de hand. Het gaat pas mis op het moment dat het grotere belang niet wordt gediend door handelingen van individuen die uit eigen belang dingen doen, die niet bijdragen aan het groepsbelang.

individuele groei in verbondenheid 

We hebben in deze dynamische tijd organisaties nodig die enerzijds ruimte geven aan de persoonlijke ontwikkeling van het individu maar anderzijds alle individuen en hun handelingen op een harmonieuze wijze met elkaar verbinden. Zodoende wordt er een zichzelf versterkende cyclus gecreëerd waarin het individu een zinnige en vruchtbare bijdrage kan leveren aan het geheel en het geheel een stimulerende energie verkrijgt waardoor individuen en groepen worden gestimuleerd positieve activiteiten te ontplooien, voor zichzelf en voor het geheel.

 
vergelijkbare onderwerpen:
inspireren in plaats van motiveren
Drijfveren - intrinsieke motivatie leidt tot betere resultaten
Zes HR trends voor 2010
Organizational Emotion Architecture
gedragspatronen: vrienden of demonen?

Even voorstellen: Silvester Polman

Silvester Polderman is een expert op het gebied van de oosterse filosofie en een meester in de Chinese krijgskunsten. Hij studeerde jarenlang onder de grootste meesters van de wereld en verblijft nog steeds jaarlijks geruime tijd in een klooster in China om te studeren, te mediteren en te trainen.

Silvester laat zich echter niet alleen inspireren door het oosterse gedachtegoed. Hij combineert juist denkbeelden uit de meest uiteenlopende wetenschapsvelden en legt daarbij steeds verrassende verbanden. Als geen ander is hij in staat de meest complexe en diepgaande werken, als Laozi’s ‘Dao De Jing’ en Sunzi’s ‘Kunst van het Oorlogvoeren’ te vertalen naar praktisch toepasbare concepten voor hedendaagse managers.

In zijn nieuwe boek ‘Creatieve Appels en Quantum Peren’ slaat hij een unieke brug tussen het oosterse en westerse gedachtegoed. De holistische oosterse levensvisie die al van oudsher meer op de verdieping is gericht en het pragmatische denken uit het westen dat zich heeft toegespitst op onze intellectuele capaciteiten, vullen elkaar aan. We hebben beide nodig. Niet alleen kunnen we, volgens Silvester, veel van elkaar leren, juist door beide wereldbeelden te combineren, kunnen we boven onszelf uitstijgen.

Silvester is adviseur, inspirator en personal coach voor de top van het Nederlandse bedrijfsleven. Daarnaast is hij een graag gezien spreker op congressen en verzorgt hij inspirerende workshops op het gebied van persoonlijk leiderschap, zelfontplooiing, creativiteit, organisatieontwikkeling en strategie.

E: Silvester Polderman
S: www.creatieveappelsenquantumperen.nl

artikelen van auteur:
Samenhangend Excelleren
Sun Tzu Strategische uitgangspunten en succesfactoren

bron: www.menscentraal.nl