21 juli 2009
Spirituele Quotiënt of SQ

Spirituele intelligentie en Human Dynamics 
SQ als motor van dynamiek!

Marjolein Rikmenspoel

zelfstandig trainer en coach persoonlijke ontwikkeling

Boeken

Spirituele intelligentie Marjolein Rikmenspoel Spirit@Work Marjolein Rikmenspoel Spiral Dynamics Edward Beck Christopher Cowan  de kracht van spirituele intellige... Spiritual Intelligence Spiritual Capital Spiritual Capital .

boeken >> links >>

Samen leven en samen werken gaat soepeler als je begrip hebt voor elkaars persoonlijkheid en je oprecht waardering kunt opbrengen voor de kwaliteiten van een ander.

De kernkwaliteiten van Ofman bieden een manier om meer inzicht te krijgen in sterke en minder sterke eigenschappen, terwijl MBTI (Myers Briggs Type Indicator) een typologie geeft waarin mensen kenmerken van zichzelf en anderen kunnen herkennen. Human Dynamics heeft een vergelijkbare benadering.

Sandra Seagal en David Horne werken in hun boek Human Dynamics (voor het eerst uitgegeven in Amerika in 1997) hun idee over persoonlijkheidsdynamieken uit. De achterliggende gedachte is dat er een natuurlijke ordening bestaat die we bij elkaar kunnen herkennen als we er oog voor hebben.

De door hen beschreven dynamieken worden gevormd door de combinatie van drie principes: het mentale, emotionele en fysieke. De principes komen voor in wisselende combinaties waarbij er één centraal staat. Dit kernprincipe is bepalend voor de wijze waarop informatie wordt verwerkt. Mentaal gerichte mensen verwerken informatie op een mentale manier, emotionele op gevoelsmatige wijze. Een tweede principe bepaalt wat voor soort informatie wordt verwerkt. Het derde principe is vervolgens het minst ontwikkeld.

Volgens Seagal en Horne zijn er door het maken van verschillende combinaties negen van deze persoonlijksheidsdynamieken. Vier van de negen zijn zij in hun empirische bevindingen maar weinig tegengekomen en daarom beschrijven ze in hun boek een vijftal dynamieken met de daarbij behorende kenmerken, de communicatiestijl en de groeimogelijkheden.

Als voorbeeld: de kwaliteiten van de emotioneel-mentale persoon zijn het vooruit stuwen van zaken en het aanvoelen van trends en nieuwe mogelijkheden. Zij zullen sleur willen doorbreken door af te wijken van oude patronen en meedoen aan het scheppen van nieuwe.

Lichamelijk zijn ze zich niet zo van zichzelf bewust waardoor ze zichzelf voorbij kunnen lopen. In een team zullen ze het goede voorbeeld geven in het onderwijzen van vernieuwing.

Waarde

Het nut van een beschrijving als deze ook van Seagal/Horn is dat het in een team aanknopingspunten geeft om te zien waarom we wel of niet met elkaar kunnen samen werken en vanuit dit begrip de verhoudingen kunnen verbeteren. In teamtrainingen is er resultaat mee te behalen. Het geeft leidinggevenden inzicht in de samenstelling van een groep mensen en mogelijk aanleiding om bij vacatures anders te kijken naar een kandidaat. De persoonlijkheid staat immers volledig los van opleidingsniveau en vakkennis en is, wanneer aan die voorwaarden is voldaan, het belangrijkste selectiecriterium in een gesprek.

Net als MBTI en de kernkwaliteiten (de laatste bieden wat minder houvast of zijn ‘dynamischer’: het is maar hoe je het bekijkt) biedt Human Dynamics een begrippenkader, een gemeenschappelijke taal. Dat alleen al geeft verbinding.
Op persoonlijk niveau geeft een goede typologie inzicht en als het goed is ook meer zelfvertrouwen; wat zijn de sterke punten, wat de onvermijdelijk meer lastige kanten waar je door beter inzicht meer uit kunt halen c.q. minder last van hebt. De theorie van Human Dynamics bevordert het bewustzijn.

Dynamiekprofielen

De beschrijvingen van de verschillende dynamiekprofielen lezen in hun algemene beschrijving echter ook een beetje als die van sterrenbeelden. Er is veel in te herkennen, maar de werkelijkheid, de schrijvers geven dit zelf ook toe, is veel complexer. Of je nu het profiel van een ENFJ (MBTI), van de mentaal-emotionele persoonlijkheidsdynamiek of die van een Steenbok beschrijft, er zitten altijd wel een aantal goede punten in. De persoonlijkheid is echter altijd uniek mede onder de vormende invloed van opvoeding en levensomstandigheden.

De astrologie is minder empirisch onderzocht dan Seagal en Horne of Myers-Briggs claimen voor hun benadering en is meer gericht op het persoonlijk leven (en niet op het zakelijke). Maar er is eveneens sprake van 4 elementen (water/emotioneel, lucht/denken, aarde/fysiek en vuur/spiritueel). Daarbij kent elk sterrenbeeld een vast en beweeglijk aspect. Wat vooral maakt dat de astrologie niet serieus wordt genomen is de koppeling aan de stand van hemellichamen voor de typering en dynamiek. Het gebruik van de elementen is als zodanig echter niet gek bedacht en vaak herkenbaar.

Seagal en Horne spreken over de verdeling van energie: mentale, emotionele en fysieke energie. De mate waarin deze energie aanwezig is verschilt ook per profiel, wat ieder mens uniek maakt. Wanneer men een geboortehoroscoop laat maken wordt hierin aangegeven welk percentage van welk element iemand beschikt, dus hoeveel procent vuur, water, aarde en lucht. Het zou interessant kunnen zijn om onderzoek te verrichten naar de overeenkomsten en verschillen tussen de astrologie en Human Dynamics.

SQ als ontbrekend element

De onderverdeling naar mentaal, fysiek en emotioneel in de benadering van Human Dynamics komt overeen met de benoeming van de intelligenties zoals ik die beschrijf in mijn boek. Ten aanzien van de beschrijving van de principes fysiek, emotioneel en mentaal heb ik weinig tot geen commentaar op Seagal en Horne. Maar ik heb me wel afgevraagd of bij Human Dynamics niet ten onrechte een principe ontbreekt! De auteurs werken in hun typologie profielen dieper uit dan ik doe, maar onderkennen hierbij niet de dimensie van SQ.

SQ en FQ

In mijn boek Spirituele intelligentie beschrijf ik naast IQ, EQ een derde en vierde intelligentie. Als derde is dat FQ, het gebied van het fysieke en de materie, die in wezen niet nieuw is, maar vaak wordt ‘vergeten’. Als vierde en laatste intelligentie benoem ik spirituele intelligentie, afgekort tot SQ. Deze omschrijf ik als intelligentie die antwoord geeft op levensvragen en als een gevoeligheid om signalen op te vangen.
SQ veronderstelt een houding van openheid, stilte en niet oordelen en is in de kern een fijngevoeligheid. Deze sensitiviteit kan zich uiten in bijvoorbeeld intuïtief vermogen, helder waarnemen, een hoge mate aan inspiratie, een ontwikkeld ‘weten’ en wijsheid. Een hoge mate aan SQ helpt om keuzes te maken die bij jou als individu past en leidt uiteindelijk tot dienstbaar leiderschap.

Seagal & Horne benoemen het spirituele principe niet expliciet. Toch meen ik dat dit principe wel degelijk op punten is te herkennen. Bij bijna elk type benoemen zij aspecten die ik tot het domein van SQ reken.

Een voorbeeld hiervan is de volgende alinea: “Veel mentaal-fysieke mensen spreken van een sterk gevoel van tijdloosheid, van het zich in de eeuwigheid bevinden, zelfs als zij worstelen met de praktische alledaagse tijdslimieten die ze krijgen opgelegd (....). Als zij in de natuur zijn, is een van hun grootste vreugdes hun gevoel van hereniging met de eeuwigheid- met ruimte in het opzicht van tijd, maar ook met fysieke ruimte.”

Een tweede voorbeeld: “Emotioneel-fysieke mensen bezitten vaak nog een opmerkelijk intuïtieve vaardigheid: het vermogen aan te voelen wat er in de toekomst zal gebeuren, om vooruit te ‘zien’.”

Naar mijn idee zou het spirituele niveau explicieter naar voren mogen komen, in elk geval als hulpprincipe. Dit betekent enerzijds een erkenning dat er informatie van spirituele aard is welke een rol speelt in de communicatie tussen mensen en binnen organisaties en tevens de erkenning dat SQ een vaardigheid is die bij een aantal mensen specifiek aanwezig is.

vervolg van artikel:

<< Previous    [1]  2    Next >>