1 juni 2010
Sun Tzu
Sun Tzu
Strategische uitgangspunten
en succesfactoren
Silvester
Polderman
expert oosterse
filosofie, meester Chinese krijgskunsten
en auteur van Creatieve Appels en Quantum
Peren
In dit artikel, dat als toelichting op het eerste hoofdstuk van Sun Tzu's beroemde
'Kunst van het Oorlogvoeren', kan worden gebruikt, worden de Chinese woorden nog op de 'oude manier' geschreven en
niet volgens de in middels gestandariseerde PinYin romanisatie methode. De naam van Sun Zi wordt bijvoorbeeld nog
geschreven als Sun Tzu en het woord Dao wordt nog geschreven als Tao, zoals dat lange tijd in het westen de
gewoonte is geweest.
Sun Tzu noemt in De Kunst van
het Oorlogvoeren de vijf factoren voor succes: Tao, Hemel, Aarde, Leider en als laatste de
Wet.
Deze vijf factoren bepalen of de
strateeg wel of niet succesvol zal zijn in de strijd. Hoewel de individuele factoren verschillende fenomenen
vertegenwoordigen kunnen zij, volgens de Chinese traditie niet los van elkaar worden gezien. Ze vormen één
geheel en dienen ook als zodanig te worden beschouwd. De vijf factoren beïnvloeden elkaar voortdurend en zijn
zelfs volledig van elkaar afhankelijk, wanneer men er één aspect uit zou proberen te begrijpen zonder de
afhankelijkheid met de overige factoren te doorzien, zal men nimmer het geheel kunnen
begrijpen.
Tao
De eerste twee factoren betreffen
abstracte begrippen. Zowel Tao als de Hemel zijn niet zichtbaar voor de mens maar zijn wel waarneembaar in die
zin dat alles dat wij kunnen waarnemen er van afhankelijk is. Ik roep de legendarische woorden van de oervader
van het Taoisme naar boven. Lao Tse zei: "De Tao die genoemd kan worden; is niet de werkelijke Tao." Deze
woorden illustreren dat de betekenis van Tao, nagenoeg niet in woorden is te vatten, zelfs niet in het Chinees,
laat staan dat het te vertalen zou zijn naar een westerse taal. Wat we echter direct kunnen afleiden uit het
feit dat ook Sun Tzu het begrip Tao als eerste van zijn vijf succesfactoren noemt, is dat het een zeer diepe
betekenis heeft.
Een goed begrip van de
basisprincipes van het Taoisme zijn dan ook in mijn optiek, onontbeerlijk om het strategische werk van Sun Tzu
op zijn juiste waarde te kunnen schatten. De Tao is een filosofisch begrip dat zich, zoals gesteld eigenlijk
niet goed laat vertalen. Om u gedurende het lezen van dit boek steeds meer inzicht te verschaffen in de
betekenis ervan, kom ik er nog diverse malen uitvoerig op terug. De Tao betreft de Universele Bron van energie
alwaar vanuit alles is voortgekomen. Tao is de bron van het creatieve veranderingsproces dat alles in ons
Universum, inclusief het leven zelf, heeft voortgebracht. In de meeste gevallen wordt het vertaald met het woord
'Weg', maar het betekent ook 'de Universele Bron', 'Het Onpeilbare', 'de Grote Leegte' of zelfs
'God'.
Hemel
De tweede succesfactor, De Hemel
staat voor het ongemanifesteerde aspect van datgene dat de Tao heeft voortgebracht, je kan spreken van
onzichtbare fenomenen. Dit in tegenstelling tot de Aarde, dat op haar beurt staat voor de gemanifesteerde
aspecten. Het leven is een produkt van de interactie tussen de Hemel, het ongemanifesteerde aspect van de Bron
en de Aarde dat staat voor het gemanifesteerde aspect van de Bron. In de Tao Te Tjing (Het Heilige Boek over de
Dao en de Deugd), spreekt Lao Tse: "De Tao creëert één. Eén
creëert twee. Twee creeert drie. Drie creeert de tienduizenden
dingen."
In het Bijbelboek Genesis vinden
we een soortgelijke passage:
- In het begin schiep God de
hemel en de aarde.
- De aarde was woest en leeg;
duisternis lag over de diepte, en de geest van God zweefde over de wateren.
- Toen zei God: "Er moet licht
zijn!" En er was licht.
- En God zag dat het licht
goed was. God scheidde het licht van de duisternis;
- Het licht noemde God dag, en
de duisternis noemde Hij nacht. Het werd avond en het werd ochtend; dat was de eerste
dag.
- En God zei: "Er moet een
uitspansel zijn tussen de wateren, een afscheiding tussen het ene water en het andere."
- En God maakte het
uitspansel; Hij scheidde het water onder het uitspansel van het water erboven. Zo gebeurde
het.
- Het uitspansel noemde God
hemel. Het werd avond en het werd ochtend; dat was de tweede dag.
..
13. Het werd avond en het werd ochtend; dat was de derde
dag.
14. En God zei: "Er moeten
lichten zijn aan het hemelgewelf,
die de dag van
de nacht zullen scheiden;
Aarde
Zowel in het Taoisme als ook in
het Christendom wordt gesproken van de scheiding van de Ene Bron in twee polen om aldus de interactie tussen die
twee mogelijk te maken. Omdat de schepping scheppend moet zijn, is interactie nodig. De aldus gecreerde stroming
van de ene tegenpool naar de andere, bijvoorbeeld de opvolgende dag en nacht, maken dat er nieuwe dingen kunnen
ontstaan. Zowel de Hemel als de Aarde bestaan tegelijkertijd, ze vertegenwoordigen daarmee alles dat kan bestaan
en dat kan ontstaan, zowel de ongemanifesteerde als de gemanifesteerde fenomenen.
Onder de Aardse factor wordt in
het Taoisme, de in haar tegenpolen gemanifesteerde energie bedoeld. Met andere woorden, de op aarde zichtbare
fenomenen en waarneembare materie. In Creatieve Appels en Quantum Peren vindt u een uitgebreide beschrijving van
de betekenis en werking van Yin en Yang.
Leider
Met de 'Leider' wordt als
vanzelfsprekend de leider, zijn macht, invloed en leiderschap bedoeld. Het leiderschap dient ertoe de
organisatie in overeenstemming met de doelstellingen van de leider te brengen. Het betreft dan ook die aspecten
van de leider waardoor hij kan organiseren en besturen.
In alle klassieke Chinese
filosofische werken, zowel uit de Taoistische als de Confucianistische scholen, wordt veel aandacht besteed aan
het karakter van de leider. Uitvoerig gaan zij in op de eigenschappen van de persoon die hem in staat stellen op
een correcte wijze leiding te geven aan zijn organisatie. Goed en oprecht leiderschap wordt in relatie gebracht
met het ontwikkelen van wijsheid en een harmonieuze persoonlijkheid. Men spreekt van een voorbeeldig persoon,
waarmee in de Chinese filosofie iemand wordt bedoeld die zijn macht verkrijgt op basis van zijn persoonlijkheid.
De voorbeeldige persoon die ook wel met de termen 'Wijze', 'Edele' of 'Aristocraat' kan worden aangeduid,
streeft naar harmonie voor een ieder die zich in zijn invloedsgebied bevindt en zodoende voor de omgeving als
zodanig.
De wijze is niet iemand die
slechts veel kennis heeft, het is iemand die de menselijke drie-eenheid heeft geharmonieerd. De wijze is
verlicht doordat hij zijn lichaam, intellect en geest in harmonie heeft gebracht met de universele
veranderingsprocessen en kan op deze manier vanuit 'de leegte' invloed uitoefenen op de processen in de
omgeving.
Wet
Met de 'Wet' bedoelt Sun Tzu de
regelsystemen en de organisatie, binnen de wet- en regelgeving vallen bijvoorbeeld ook de logistieke zaken waar
rekening mee dient te worden gehouden. Het duidt op de regelsystemen die benodigd zijn de organisatie te laten
functioneren in overeenstemming met de leider.
Zhuge Liang, een beroemd strateeg
uit de Periode van de Drie Koninkrijken, voegde aan de vijf succesfactoren, expliciet de variabele 'tijd' toe.
Ook in de vijf succesfactoren van Sun Tzu ligt reeds de factor tijd besloten echter noemt hij het niet
expliciet.
Zhuge Liang
Om het concept van Sun Tzu te
verduidelijken verdeelde Zhuge Liang de factoren voor succes in vijf vaardigheden en vier
wensen.
Vijf
vaardigheden
"De vijf vaardigheden zijn:
vaardigheid in het kennen van de positie en de kracht van de tegenstander, vaardigheid in het begrijpen van hoe
en wanneer men moet aanvallen en verdedigen, vaardigheid in het kunnen inschatten van hoe vol of leeg een land
is, vaardigheid in het begrijpen van de menselijke natuur en van 'timing' en de vaardigheid in het kennen van de
eigenschappen van het terrein.
Vier wensen
De vier wensen die de leider moet
bezitten zijn: de wens het bovennatuurlijke en onverwachte in strategie te bevatten, de wens om veiligheid zeker
te stellen, de wens rust onder het volk te bewerkstelligen en de wens het hart en de geest te harmoniëren tot
één geheel." Zhuge Liang
Mogelijkheden in de
strijd
Zowel Sun Tzu als Zhuge Liang
wijzen erop dat succes afhankelijk is van de vaardigheid gebruik te kunnen maken van mogelijkheden die zich
voordoen gedurende de strijd. Mogelijkheden ontstaan omdat men momentum, of in Sun Tzu's woorden: strategisch
voordeel, creëert.
"Het intelligente overwinnen door
stommiteit is in tegenstelling met de natuurlijke orde van dingen; het dwaze overwinnen met intelligentie is in
overeenstemming met de natuurlijke orde van dingen. Het intelligente overwinnen met intelligentie is daarentegen
een kwestie van het gebruik maken van mogelijkheden die zich voordoen. Er zijn drie verschillende mogelijkheden:
gebeurtenissen, trends en condities. Als er zich een kans voordoet door een mogelijkheid maar je bent niet in
staat te reageren, ben je niet al te slim! Als er zich een kans voordoet door de ontwikkeling van een bepaalde
trend en toch ben je niet in staat goede plannen te maken, ben je ook niet al te slim! Als er zich mogelijkheden
aandienen door condities maar je kan er niet op reageren ben je niet zo slim! Diegene die zich een goed leider
mogen noemen, behalen overwinnen door gebruik te maken van kansen en mogelijkheden die zich voordoen." Zhuge
Liang
Weg naar Zege
"Zodoende laat de expert in het
uitlokken van de vijand zich zien en de vijand zal zeker volgen. Hij lokt de vijand en die zal zeker toehappen.
Door dit te doen laat hij de vijand bewegen en op een goed moment in de val lopen." Sun Tzu
Sun Tzu stelt dat het kennen van
de vijf factoren de weg (Tao) vormen voor het voorzien van de zege. Sun Tzu zei: "Hij die de vijand en zichzelf
kent, zal in geen honderd gevechten in gevaar zijn." Hiermee geeft Sun Tzu aan dat de strijd op voorhand reeds
gewonnen kan worden indien men de strategische principes juist toepast.
"Het zegevierende leger begeeft
zich alleen in de strijd na eerst de overwinning te hebben behaald, terwijl het verslagen leger de overwinning
pas nastreeft na eerst het gevecht te zijn aangegaan." Sun Tzu
Kern van Sun Tzu's
Krijgsleer
De kern van Sun Tzu's krijgsleer
bestaat uit de volgende concepten die allen uitvoerig in mijn boek aan de orde zullen komen: het creëren van
strategisch voordeel (Shih), het innemen en afwisselen van de strategische positie (Xing) om een vorm van
vormloosheid en aldus onoverwinnelijkheid te bereiken, 'het in overeenstemming brengen' van de organisatie met
de leider, het harmoniëren van het 'te verwachte' (Cheng) en 'het onverwachte' (Chi), het optimaal benutten van
omgevingsvariabelen zoals het klimaat en het terrein, het gebruik maken van kennis over de mens om de
tegenstander te kunnen misleiden, het doorzien van processen in de ruimte en de tijd, en het kunnen afstemmen
van de strategie op de kracht van de tegenstander.
Voetnoten
i. Lao Tzu Tao
te Tjing (Dao De Jing) (1)
ii. Lao Tzu Tao te Tjing (Dao De Jing)
iii. Bijbel (Genesis)
iv. Zhuge Liang (Skills of generals). Uit Mastering the Art of War
vertaald door Thomas Cleary 1989
v. Zhuge Liang (Formation of opportunity). Uit Mastering the Art of War
vertaald door Thomas Cleary 1989
vi. Sun Tzu Bing Fa (5)
vii. Sun Tzu Bing Fa (4)
vergelijkbare onderwerpen:
Verbindend leidinggeven
Inspirerend leiderschap
Samenhangend Excelleren
gedragspatronen: vrienden of demonen?
Even voorstellen: Silvester Polman
 Silvester Polderman is een expert op het gebied van de oosterse filosofie en een meester in de
Chinese krijgskunsten. Hij studeerde jarenlang onder de grootste meesters van de wereld en verblijft nog
steeds jaarlijks geruime tijd in een klooster in China om te studeren, te mediteren en te trainen.
Silvester laat zich echter niet alleen inspireren door het oosterse gedachtegoed. Hij combineert juist
denkbeelden uit de meest uiteenlopende wetenschapsvelden en legt daarbij steeds verrassende verbanden. Als geen
ander is hij in staat de meest complexe en diepgaande werken, als Laozi’s ‘Dao De Jing’ en Sunzi’s ‘Kunst van het
Oorlogvoeren’ te vertalen naar praktisch toepasbare concepten voor hedendaagse managers.
In zijn nieuwe boek ‘Creatieve Appels en Quantum Peren’ slaat hij een unieke brug tussen het oosterse en
westerse gedachtegoed. De holistische oosterse levensvisie die al van oudsher meer op de verdieping is gericht en
het pragmatische denken uit het westen dat zich heeft toegespitst op onze intellectuele capaciteiten, vullen elkaar
aan. We hebben beide nodig. Niet alleen kunnen we, volgens Silvester, veel van elkaar leren, juist door beide
wereldbeelden te combineren, kunnen we boven onszelf uitstijgen.
Silvester is adviseur, inspirator en personal coach voor de top van het Nederlandse bedrijfsleven. Daarnaast is
hij een graag gezien spreker op congressen en verzorgt hij inspirerende workshops op het gebied van persoonlijk
leiderschap, zelfontplooiing, creativiteit, organisatieontwikkeling en strategie.
E: Silvester Polderman
S: www.creatieveappelsenquantumperen.nl
|
De vier wensen die de
leider moet bezitten zijn:
de wens het bovennatuurlijke en onverwachte in strategie te bevatten
de wens om veiligheid zeker te stellen
de wens rust onder het volk te bewerkstelligen
de wens het hart en de geest te harmoniëren tot één geheel."
~ Zhuge Liang
|
bron: www.menscentraal.nl
| 
