3 december 2011
sprookjes en
organisatiesverbetering
We presteerden nog lang en
gelukkig
Een sprookjesboek voor
organisatieverbetering
Tjip de Jong en Simon van der Veer
Tjip is adviseur en
onderzoeker bij Kessels & Smit, The Learning
Company
en Simon is is oprichter en mede-eigenaar van
adviesbureau TWST
Meepraten tijdens de vergadering, ja zeggen maar in de praktijk nee
doen, elkaar bedotten met mooie verhalen tijdens spannende besluitvormings-processen, liegen en bedriegen om
grote fouten te verbloemen: in sprookjes zijn alle managementvalkuilen wel eens voorbij gekomen. Dus waarom zou
je niet kunnen leren van sprookjes? Over bijvoorbeeld effectief gedrag, samenwerking, leiderschap of
professionele ontwikkeling? Daar gaat We presteerden nog lang en
gelukkig over: wat je kunt leren van sprookjes. Helemaal in tijden van de mondiale crisis waar we in zitten
zijn het misschien wel juist sprookjes die ons vertellen hoe wij uit de put kunnen komen.
De inspiratie voor dit boek waren niet
gelouterde managementdenkers als Jim Collins, Stephen Covey of John Kotter. Juist het werk van schrijvers als
Hans Christian Andersen, de gebroeders Grimm en Charles Perrault waren de inspiratiebronnen! We kunnen veel
leren van de slimheid van Klein Duimpje, de onnozele hebberigheid van koning Midas, of de truc die Hans uithaalt
met de heks als hij met Grietje gevangen zit.
Kortom, of het nou gaat over strategie,
diversiteit, leiderschap, samenwerken of innovatie, in de sprookjes uit dit boek is het allemaal al eens
voorbijgekomen. Sprookjes zijn er al eeuwenlang. En ze zullen de meeste managementboeken overleven. Op deze
manier biedt We presteerden nog lang en gelukkig een fris perspectief
om gedrag van mensen te verklaren en te duiden. Tegelijk geeft het boek ook praktische voorbeelden en handvatten
om direct aan de slag te gaan. Een van dit praktische voorbeelden is bijvoorbeeld De nieuwe kleren van de
keizer.
|
Praktijkvoorbeeld uit:
We presteerden nog lang en gelukkig
De nieuwe kleren van de keizer
De nieuwe kleren van de keizer vertelt het verhaal over twee sluwe kleermakers die de keizer
bedotten met magische, onzichtbare kleren. Alleen slimme en intelligente mensen kunnen namelijk de
kleren zien. De keizer laat zijn belangrijkste vertrouwelingen de kleren bekijken, maar iedereen is
bang voor zijn of haar positie, omdat ze geen kleren zien. Niemand maakt echter hun twijfels
bespreekbaar. Met als effect een naakte keizer op straat. Uiteindelijk zegt een jongentje, die nog
onbevangen is, de waarheid en doorbreekt het patroon.
Een van de grootste
valkuilen in organisaties is dat de dialoog tussen (top)management en medewerkers pas
plaatsvindt nadat de verbeterplannen al zijn ‘dichtgetimmerd’ (door het topmanagement). Vaak
leveren deze dialogen tegenstrijdige informatie op, maar doordat we al zo geloven dat de
oplossing gaat werken, overtuigen we anderen van ons eigen gelijk en verdwijnt het gedoe onder
de tafel. Er zijn geen kleren, maar niemand maakt dat openlijk bespreekbaar. We conformeren ons,
met grote gevolgen tot gevolg. Veel activiteiten binnen organisaties stranden door gebrek aan
die openheid. De nieuwe kleren van de keizer leert om het ‘onbespreekbare bespreekbaar’ te
maken
|
Hoe gedoe onbespreekbaar
blijft
Tunnelvisies, ivoren torens, oogkleppen. Metaforische bewoordingen om situaties te beschrijven als bepaalde
perspectieven en meningen gaan domineren, waardoor niet alle informatie op tafel komt. Net als bij de keizer in het
sprookje en zijn raadsleden, ontstaat er een collectieve blindheid waar één perspectief overheerst. Vaak ontstaat
deze blindheid onbewust en wordt het niet uitgesproken. Vaak houden organisaties informatie die voor gedoe gaat
zorgen onder de tafel. Het blijft geheim. Op deze manier hoopt men een mogelijke situatie met ‘gedoe’ te kunnen
vermijden. Helemaal als de ceo de keizer is, die overtuigd is van zijn of haar eigen gelijk.
Het kan ook een voordeel zijn om alternatieve informatie op tafel te krijgen. Bijvoorbeeld als het kan helpen om
als organisatie tot slimmere en betere resultaten te komen. Hieronder beschrijven we een praktijkvoorbeeld die
demonstreert hoe het mogelijk is om enerzijds de valkuil van conformiteit te omzeilen is (met als gevolg dat
conflicterende informatie onbespreekbaar blijft) en anderzijds een open cultuur te realiseren.
Hoe kan het anders?
Tegensprekers bij de politie
Noord-Holland
Een krachtig praktijkvoorbeeld zijn de zogenaamde ‘tegensprekers’ bij de politie Noord-Holland. Deze tegensprekers
hebben de rol van ‘advocaat van de duivel’. Tegensprekers zijn dan rechercheurs die een bepaalde zaak als
buitenstaander bekijken. Door het stellen van alternatieve vragen en het kijken vanuit verschillende invalshoeken,
voorkomen zij dat collega’s een tunnelvisie krijgen.
Een bekend
verhaal is het verhaal van bejaardenverzorgster Ina Post. Post werd in 1987 na een bekentenis veroordeeld tot
zes jaar cel voor het wurgen van een 89-jarige vrouw. Die straf heeft ze uitgezeten. Zelf heeft Post altijd
ontkend dat ze de vrouw heeft vermoord en ze heeft haar veroordeling een aantal keer aangevochten. Oktober 2010
werd Post vrijgesproken van de moord op de bejaarde vrouw. Volgens het hof was er onvoldoende bewijs voor
veroordeling wegens moord en was er tegenstrijdige informatie. In de zaak zijn door de rechercheurs te snel
conclusies getrokken, met als resultaat de tunnelvisie dat zij verantwoordelijk was voor de moord op de bejaarde
vrouw. Alle alternatieve informatie die het tegendeel bewees, werd genegeerd.
Dit is een kenmerkend voorbeeld om te illustreren dat tegensprekers een krachtig effect kunnen hebben om de
verschillende standpunten te verkennen en alternatieve informatie op tafel te krijgen, en daarmee tunnelvisies te
voorkomen.
gerelateerde onderwerpen: Naar een organisatie van
sprookjes - Sprookjes: van leugen naar inspiratiebron
We moeten groot dromen
Creativiteit en flexibiliteit – lenig denken
Zin - De stille motor Zin als
onuitputtelijke energiebron
Dromen realiseren - jezelf toestaan in je
kracht te staan
Even voorstellen: Tjip de Jong

Tjip de Jong is als adviseur en onderzoeker verbonden aan
Kessels & Smit, The Learning Company, een internationaal netwerk dat organisaties, teams en individuen
ondersteunt rondom leer- en ontwikkelvraagstukken. In 2010 verdedigde hij een proefschrift dat dieper inging op de
relatie tussen sociale netwerken, leerprocessen en innovatie. Daarnaast is hij gastdocent bij onder andere de
Foundation for Corporate Education, de Universiteit Twente en de Hanzehogeschool.
In zijn advieswerk maakt hij gebruik van het perspectief van de speelse organisatie. Niet teveel plannen en
ontwerpen, maar aan de slag! Ervaringen om te leren staan hierin centraal. Perspectieven als spanning, spel,
schoonheid zijn daarin belangrijke ingrediënten: om snel aan de slag te gaan en lichtheid en speelsheid te brengen
rondom taaie vraagstukken.

We presteerden nog lang en gelukkig
Tjip de Jong, Simon van der Veer
L: Tjip de Jong S: www.organisatiesprookjes.nl.
artikel van
auteur: We presteerden
nog lang en gelukkig - Een sprookjesboek voor organisatieverbetering
Even voorstellen: Simon van der Veer
Simon van der Veer is oprichter en mede-eigenaar
van adviesbureau TWST. Vanuit TWST ondersteunt hij bestuurders, managers en leidinggevenden in het
oplossen van taaie vraagstukken. Tevens is hij coauteur van het populaire boek 'Animal firm'. Hij heeft
een fascinatie voor alles wat werkt om ingesleten patronen die duurzame verbetering van organisaties
tegenhouden, te doorbreken.
In zijn werk kijkt Van der Veer graag vanuit verschillende perspectieven naar hoe een vraagstuk oplosbaar is.
In een succesformule gelooft hij niet, maar wel in een actiegerichte benadering. Niet praten óver, maar werken
áán de verandering in de dagelijkse werkomgeving, door actie te ondernemen en daarvan te leren, om te blijven
verbeteren.
L: Simon van der
Veer S: TWST
artikel van
auteur: We presteerden
nog lang en gelukkig - Een sprookjesboek voor organisatieverbetering
|
For those who immerse themselves in what the fairy tale has
to communicate, it becomes a deep, quiet pool which at first seems to reflect only our own
image; but behind it we soon discover the inner turmoils of our soul - its depth, and ways to
gain peace within ourselves and with the world, which is the reward of our struggles.
~ Bruno Bettelheim
|
bron: www.menscentraal.nl
|