15 juni 2007
dienstbaar leiderschap

Dienstbaar Leiderschap
=
balans in tegenpolen

Pieter van Osch

Bizzart

Na schandalen als Ahold hebben organisaties in toenemende mate behoefte aan dienstbaar leiderschap. Dat is leiderschap waarbij er veel meer balans is dan dat we tot nu hebben gezien. Balans in aspecten die elkaars tegenpolen zijn en daarom paradoxaal genoeg juist prima in balans zijn te brengen. Als de leider maar weet hoe

Tegenpolen

Twee bekende tegenpolen zijn Yin en Yang. De optimale situatie is als Yin en Yang in balans zijn. Deze tegenpolen kunnen we op twee assen afbeelden. Als we naar deze assen kijken, enerzijds Yin en anderzijds Yang, dan blijkt dat we Yin en Yang prima kunnen vervangen door een aantal andere aspecten die ook elkaars tegenpolen zijn. Het streven naar balans blijft onverminderd bestaan.

Stel eens voor dat op de X-as Yang staat afgebeeld. In plaats van Yang kunnen we ook afbeelden: mannelijk, rationeel, linker hersenhelft, ik-gerichtheid, individualisme actie, korte termijn en materiële gerichtheid. Op de Y-as staat Yin. In plaats van Yin zijn de volgende tegenpolen subsitueerbaar: vrouwelijk, emotioneel, rechter hersenhelft. wij-gerichtheid, collectivisme, visie, lange termijn en spirituele gerichtheid. Bij elk aspect van de X-as hoort een aspect van de Y-as. Beide aspecten kunnen niet zelfstandig bestaan. De tegenpolen zijn afhankelijk van elkaar.

Typologieën

Als we nu eens ‘materieel’ op de X-as zetten en op de Y-as ‘spiritueel’ (als in zingeving, of visie zo u wilt). Welke typologieën mensen horen hier nu bij? Mensen met een lage ambitie op zowel de X-as (‘materieel’) als de Y-as (‘spiritueel’) kunnen we de “zombies” noemen. Ze nemen weliswaar weinig, maar ze geven ook weinig. Ze zijn belangrijk voor het systeem, maar spelen nergens een hoofdrol.

“Idealisten” vertonen een grote spirituele gerichtheid en een lage materiële gerichtheid. Idealisten zijn mensen die –vaak vanuit passie of idealisme gedreven- veel geven en weinig (kunnen) nemen. Alhoewel dat een ideale situatie lijkt, wreekt de onbalans zich na enige tijd. Ze raken uitgeput. Idealisten blijken om deze reden zelden wereldverbeteraars, ze hebben daarvoor het uithoudingsvermogen niet.

De “opportunisten” zijn zeer materieel gedreven en hebben weinig interesse in de spirituele component. Opportunisten nemen veel en kijken vooral naar eigen belang. Ze putten zeker niet zichzelf uit, maar wel het systeem (en daarmee de anderen). Dat blijkt vooral op langere termijn. Extreme vormen in dergelijk ‘opportunisten’ leiderschap zien we bijvoorbeeld bij schandalen als Enron of dichter bij huis Ahold.

“Dienstbaren” zijn die mensen die zowel op de spirituele as als op de materiële as hoog scoren. Zij geven veel en zij nemen ook veel (of in ieder geval genoeg). Zij zorgen goed voor anderen en zorgen goed voor zichzelf. Er is geen sprake van uitputting van individu zelf of het systeem als geheel. Net zoals Yin en Yang sluiten geven en nemen, spiritualiteit en materialisme elkaar niet uit. Gerichtheid op de één en verwaarlozing van de ander leidt wel tot een duurzame ontwrichting. Balans tussen de twee tegenpolen leidt tot het optimale resultaat.

Dienstbaar Leiderschap

Wat heeft dit met leiderschap te maken? Een dienstbaar leider is iemand die zichzelf niet uitput, die het systeem niet uitput, maar zijn of haar geven en nemen in balans heeft. Hij of zij voegt waarde toe aan de organisatie in de vorm van concrete resultaten en dient daarmee die organisatie. Hij of zij neemt daarvoor voldoende terug. Onbalans ontstaat er als opbrengsten (geven) en kosten (nemen) structureel uit balans zijn. Dienstbaarheid speelt hier op twee manieren een belangrijke rol in: met dienstbaar leiderschap zullen de opbrengsten groter zijn en – als de opbrengsten dan toch tegenvallen - zal de dienstbaar leider zelf eerder aan de bel cq. zijn conclusies trekken. Met dienstbaar leiderschap zouden organisaties, hun klanten en de medewerkers, duurzaam beter af zijn.

Artikelen over een vergelijkbaar onderwerp:

het geheim van de betere middenmanagers
persoonlijk leiderschap als basis voor dienend leiderschap
leve de mislukking
kwetsbaar opstellen
persoonlijk leiderschap: road map voor zakelijk succes
 

Even voorstellen: Pieter van Osch

E:    Pieter van Osch
S:    www.Bizzart.nl

artikelen van auteur:
dienstbaar leiderschap = balans in tegenpolen

bron: www.menscentraal