15 juni 2007
levensthema's en coachen

- vervolg -
Drie levensthema's
Een onorthodox mozaïek van mijn leven als organisatieadviseur / coachen

Dr. Froukje D. Wirtz

Meijer Human Strategy

Enkele citaten:
• In het begin is er de angst. Als zich het koude zweet meedogenloos van je meester maakt. Alle levenskunst wordt nu gereduceerd tot de poging het volgende moment te overleven. (…). Plotseling is het voorbij. Je besluit er met niemand over te praten. Om in plaats daarvan de inrichting van het leven belangrijker te vinden dan de vraag naar de grond.
• Angst is als niets anders het begin van de levenskunst, het einde van de onverschilligheid jegens het eigen leven. Doorslaggevend daarbij is of je die angst accepteert om je opnieuw op het leven te bezinnen en ermee overweg te kunnen. Dat leidt tot een tijdelijk evenwicht in een wirwar van polariteiten en tegenstrijdigheden, waarin je balans kunt verwerven door interpretatie en zingeving.

Als laatste levensthema iets over: zelfkennis denken en zelfkennis  doen.
Mijn uitgangspunt is dat persoonlijke ontwikkeling basaal over zelfkennis gaat. Sommigen vinden dat een moeilijke stelling. Bewustwording (gewaarwording) over jezelf kan moeten leiden tot moeite doen aan jezelf en tot zelfopvoeding. Maar bekijk het ook eens van de andere kant: over zelfkennis beschikken kan heel aantrekkelijk zijn: je kunt je scope uitbreiden. Je ogen kunnen voor allerlei open gaan. Je levenskwaliteit kan ruimer, rijker worden. Je komt ruimer in je levensjas te zitten. Meer zelfkennis kan er ook toe leiden dat je meer tevreden met jezelf bent en eens wat met nieuwe dingen durft te experimenteren. Zelfkennis verwijst naar: ‘macht op eigen kracht’, naar  innerlijk meesterschap, naar ‘power with’ zoals Mary Parker Follett, een  pionier op het gebied van leiderschap, dit noemde (verg. Pauline Graham, 1995 : 103). Bewustzijn ontwikkelen betekent: ‘het vuur in jezelf ontsteken’.

Er zijn ook schaduwkanten in onszelf. De aanwezigheid van ‘licht en donker’ in onszelf maakt het noodzakelijk dat wij ons authentieke zelf zorgvuldig ontrafelen en ordenen. In Achter het masker van de persoonlijkheid, een recente publicatie van mijn hand, pak ik deze handschoen op. Hierbij bouw ik voort op de mentaliteitentheorie van mijn leermeester Pieter van de Griend.

Mentaliteitenleer

Als jong psycholoog kwam ik in de ban van de persoonlijkheidstheorie van Prof. Dr. Ir. Pieter van de Griend. Een voor mij buitengewoon interessante theorie waarop ik tien jaar geleden promoveerde (Wirtz, 1997). Sindsdien heb ik, bij mijn werk als coach, vaak met deze theorie gewerkt (www.mentaliteitenleer.nl).

Een jaar geleden was er aanleiding en uitdaging om me er nog verder in te verdiepen en een zodanige tekst te maken dat de theorie stap voor stap, begrijpelijk en praktisch wordt uitgelegd, met oefenmateriaal voor de lezer. Zo kan ieder zijn eigen persoonlijkheidsstructuur opsporen, ‘zijn achilleshiel’ ontmaskeren en het eigen gouden sleuteltje tot zelfkennis vinden.

Een eerste stap richting zelfkennis betreft het leren onderkennen van de verschillen tussen onze buitenwereld (de context waarin wij leven en ons gedragen) en onze binnenwereld. De  buitenwereld kunnen wij zien. Onze binnenwereld kunnen wij psychisch ervaren; wij zijn onze binnenwereld.

In tweede instantie richten wij ons op eigen binnen- of ervaringswereld. Daar domineert één van twee bestaanswijzen: Betrokkenheid of Distantie. Anders gezegd: onze grondtoon is er één van verbondenheid met de wereld, óf een van objectiverende afstand tot de wereld.

Onze derde activiteit beoogt onderzoek van de eigen gedragswereld. Deze betreft ons functioneren naar buiten toe. In onze gedragswereld domineert één van twee gedragsfuncties: Handhaven in de omgeving of Aanpassen aan de omgeving.

De dominante bestaanswijze en de dominante gedragsfunctie kunnen nu worden gecombineerd en in een assenkruis gezet. Van de Griends theorie (of logisch denkraam) beoogt het verkrijgen van objectieve zekerheid over de eigen persoonlijkheidsstructuur (‘mentaliteit’) waarin men functioneert. Van de Griend benoemt vier onderscheiden mentaliteiten.

Weet hebben van onze eigen existentiële angst vormt stap 5 van ons programma dat tot zelfkennis leidt.
De existentiële angst kan ons op het spoor zetten van het besef van onze gebruikelijke wijze van ‘op zeker spelen’ en van ons onbewuste, pijlsnel werkende angstreductie mechanisme (stap 6).

Met het objectief en (voortdurend) feitelijk herkennen van het eigen structurele patroon van functioneren is onze mentaliteit door ons zelf vastgesteld. De cirkel van zelfkennis is daarmee rond.
Uitdrukkelijk dient te worden gezegd dat deze zelfkennis geen zaak is van experts. Wijzelf stellen ons eigen, structurele, mentaliteitspatroon vast. In het bezit van deze gouden sleutel hebben we meer toegang tot persoonlijke vrijheid en tot authenticiteit.

Literatuur

Cohn, Ruth C.: Van psychoanalyse naar themagecentreerde interactie. Baarn, Nelissen, 1979 (1976).
Gaines, James : Een avond in het paleis van de rede (over Bach en Frederik de Grote). Amsterdam, Arbeiderspers, 2006.
Graham, Pauline (ed.): Mary Parker Follett: Prophet of management. Boston Mass., Harvard Business School Press, 1995.
Schmid, Wilhelm: Handboek voor de levenskunst. Amsterdam, Ambo, 2004.
Wirtz, Froukje D.: Persoonlijk leiderschap; de bijdrage van de persoonlijkheidspsychologie van Pieter van de Griend aan arbeidsorganisaties. Amsterdam, Thesis, 1997.
Wirtz, Froukje D.: Achter het masker van de persoonlijkheid; gids tot zelfkennis voor individu en coach. Soest, Nelissen, 2006.
Wolters, G & H. Steensma (red.).: Trends in organisatieverandering. Utrecht, Lemma, 1999.
Zwart, Cees J.: Gericht veranderen van organisaties; beheerste ontwikkeling als permanente activiteit. Rotterdam, Lemniscaat, 1972.

Artikelen over een vergelijkbaar onderwerp:

Even voorstellen: Dr. Froukje D. Wirtz

Dr. Froukje D. Wirtz is senior organisatieadviseur/coach bij Meijer Human Strategy in Utrecht. Zij werkte tien jaar in het bedrijfsleven en dertig jaar als docent organisatiediagnose, -advisering en –ontwikkeling. Ze studeerde  onderwijskunde, wijsgerige & historische pedagogiek en arbeids- & organisatiepsychologie en is NIP-geregistreerd. Ze promoveerde op Persoonlijk leiderschap; de bijdrage van de persoonlijkheidstheorie van Pieter van de Griend aan arbeidsorganisaties. Deze onderzoekt de impact van reorganisaties op de persoonlijkheid van betrokkenen managers en professionals. Froukjes meest recente publicatie is Achter het masker van de persoonlijkheid; gids tot zelfkennis voor individu en coach. In 2005 ontving zij de Award van het Netwerk Vrouwelijke Organisatieadviseurs (NVOA). Haar specialiteit: het verbinden van theoretische denken en praktisch doen met zelfkennis; een vleugje spiritualiteit is haar niet vreemd. Personal Coaching: bezinnen én beginnen Overwegingen en oordeelsvorming brengen u tot beslissingen en zodoende tot nieuwe gloed op uw levens- en werkpad. Met mij als coach kijkt u naar uw zomerzotheden en uw winterse overpeinzingen. Een beetje meer zomerzot kiezen maakt het u mogelijk te ondernemen, te experimenteren  en nieuwe impulsen de wereld in te sturen. Dat wilt u als leidinggevende en authentiek mens niet missen. De winterse overpeinzingen op de onderzoeksweg brengen u reflectie en innerlijke wijsheid, zodat uw ambitie ook onderbouwd en geëffectueerd kan worden. Het doel van coaching is om steeds in het juiste midden uit te komen. Dat midden betreft het hier-en-nu, ook wel benoemd als het vrijheidspunt tussen de keuzeweg en de onderzoeksweg. Achter het masker van de persoonlijkheid F.D. Wirtz Hestia's haardvuur F.D. Wirtz

E: Froukje Wirtz
S: www.Meijer Human Strategy.nl

artikelen van auteur:
drie levensthema's

bron: www.menscentraal.