|
 |
||
|
|
||
|
15 juli 2007 Patronen
|
|
boeken: |
|
|
aandacht voor gedragspatronen
Aandacht hebben voor gedragspatronen is nieuw in het land van coaching en counselling. Nochtans is het allom tegenwoordig. Een patroon in denken, voelen en handelen kan mensen beletten om hun doelen te bereiken. Een bekend gezegde luidt: “Als je steeds doet wat je altijd deed, zul je krijgen wat je altijd kreeg”. Patronen in beweging brengen zijn een cruciale stap in het succes van coaching en counselling.
Er hangt een nieuwe methode aan vast: patronen in kaart brengen, patronen inzetten en patronen in beweging brengen. Daar kun je meer over lezen in mijn boek Gedragspatronen van personen en organisaties (Pearson Education, 2007)
patronen: de betekenis
“Dat is een patroon” hoor je zeggen. In het taalgebruik begrijpen we de term onmiddellijk. Een patroon is een gedrag dat herhaaldelijk terugkomt. Het kan uiterlijk gedrag zijn, maar ook een denkwijze of een emotionele reactiewijze.
Mensen zien een patroon als iets negatiefs omdat ze soms hinderen. Maar eigenlijk zijn patronen een neutraal gegeven in de ordening van het menselijk functioneren. De term komt uit de biologie. Het is een vormgevend element van het functioneren van levende wezens. Kijk maar eens naar de pracht van schelpen. Of kijk naar de patronen bij dieren die elkaar het hof maken.
In de mensenwereld doen we ontzaglijk veel patronen. We noemen ze soms gewoonte of ritueel. Vanaf het moment dat een bepaalde reactiewijze geautomatiseerd geraakt, zul je patronen herkennen. Het is een resultaat van leerprocessen. Logischer wijze is voor de mens een patroon een hulpmiddel en een thuishaven. Hij kan een patroon inzetten en zo op vertrouwd terrein handelen. Voor een leidinggevende kan dat bijvoorbeeld zijn dat hij het patroon heeft om bij een probleem onmiddellijk in actie te schieten. Hij is een doener. Hij werkt graag, weet van aanpakken.
typische gedragspatronen
Er zijn vele patronen in iemands functioneren. Maar ze worden pas interessant als je merkt dat ze erg typisch voor iemand zijn. Als we iemand langer kennen, komen we daar vanzelf achter. De mens heeft een neus om typische patronen te detecteren.
Typisch gedragspatronen van personen manifesteren zich vaak als eigenzinnigheid. Een typisch patroon van iemand is vaak een eenzijdigheid. Het patroon is een gedragswijze dat enerzijds resultaten oplevert, anderzijds neveneffecten en beperkingen met zich meebrengt. Voor onze leidinggevende is doener zijn erg nuttig, maar hij krijgt op zijn evaluatie te horen dat hij te weinig strategisch te werk gaat.
Problemen ontstaan op het moment dat de persoon zijn patroon niet weet te “managen”. Hij weet bijvoorbeeld geen munt te slaan uit zijn “moetens”. Of er zijn neveneffecten waar hij aan te onder gaat. Vergelijk het verschil tussen een alcoholist die werkonbekwaam wordt en de kunstenaar die succes heeft, maar mateloos drinkt. In andere gevallen bouwen mensen jaren op succespatronen, maar op een bepaald moment zijn er andere competenties nodig.
De architectuur van de persoonlijkheid verschilt vaak weinig tussen succesvolle en niet succesvolle mensen. Het verschil tussen succes en probleem is gelegen in het feit dat de (deels) succesvolle persoon uit zijn gedrag een maatschappelijk erkend resultaat haalt en het zo weet te organiseren dat er weinig kwalijke neveneffecten zijn van zijn “moeten”.
Het merkwaardige aan patronen is dat ze vaak zo onveranderbaar lijken. Veel hulpverleners gaan meteen aan de slag om de gemeenschappelijke vijand te bestrijden. Ik stel hier een andere methode voor om beweging te brengen in patronen. Namelijk het patroon eerst te modelleren (=helder in kaart te brengen).
|
artikelen inleiding nieuwsbrief wetenswaardig links zoeken zoeken met google boeken site map organisatie contact disclaimer |