schitterend 12 januari 2007
mens, gedrag en organisaties

Menscentraal als strategisch perspectief

Henk de Greef

directeur van Targon

Het lijkt erop dat het thema menscentraal weer in populariteit toeneemt. Veel mensen besluiten als ZZP, (zelfstandige zonder personeel) zich te gaan vestigen. De vraag is waarvoor? De link tussen deze twee gegevens is gemakkelijk te leggen. De mens, die op zoek is naar zelfontplooiing, kan dat in onze huidige organisaties maar moeilijk vinden. Het besluit om zelfstandig verder te gaan, zonder de “last” van een organisatie, ligt voor de hand. De nadelen die bij dat besluit horen worden voor lief genomen.

Als je ervan uitgaat dat het succes van de organisatie afhangt van de mate waarin de mensen in die organisatie in staat zijn om de toegevoegde waarde van de organisatie te verwezenlijken, wordt het belangrijk om de goede mensen aan de organisatie te binden. Één vraag rijst dan direct. Hoe kan je de “goede” mensen verbinden aan de organisatie bij toenemende zelfstandigheid?

Het is dezelfde vraag waar wetenschappers zich al tijden over buigen. Taylor had het al over de juiste “selectie”. Hij ging ervan uit dat je met het opstellen van criteria de goede mensen kon selecteren. De eigenschappen die erbij pasten waren te kennen en het selectieproces was uit te voeren. In de praktijk lijkt het anders te zijn.

zinvolle beslissingen

Mensen zijn zelfstandige wezens. Zij kunnen zelf beslissingen nemen die voor hen zinvol zijn. En, zoals Watzlawick het zo mooi omschreef: “Het is onmogelijk om in een zinloze situatie een zinvolle beslissing te nemen”.
Dit opent een ander perspectief. Om mensen uit eigen vrije wil zinvolle beslissingen te laten nemen, moeten zij de situatie waarin zij zich bevinden als zinvol beoordelen.

Dat betekent dat zij zich verbonden moeten voelen met het organisatieconcept (wat de organisatie produceert) en het idee hebben dat hun actie verschil maakt. Er moet een redelijke kans op succesvol gedrag zijn, voordat mensen ervoor kiezen om het te proberen. In “kansloze” situaties zal geen beslissing worden genomen en blijft actie achterwege.

Hieruit blijkt dat de mens zelf beoordeelt of een situatie zinvol is of niet. Het is niet de organisatie die een zinvolle situatie kan opleggen of maken. De organisatie kan slechts een omgeving creëren waarin het mogelijk is om zinvol gedrag te kiezen en dan blijft het nog aan de mens om te beoordelen of hij dat ook echt zinvol vindt.

menselijk gedrag rationaliseren

De huidige veelvoorkomende manier van organiseren ontneemt vaak de mensen die het moeten doen de mogelijkheden om zelfstandig invulling te geven aan zinvol gedrag. Door menselijk gedrag voortdurend te rationaliseren, tot bijvoorbeeld de “Homo Economicus”, wordt stelselmatig ontkend dat er meer is wat mensen drijft. Het gevolg is dat de voorspelbaarheid van het gedrag van mensen juist afneemt, omdat deze cruciale factoren worden genegeerd.

Er ontstaan voor de mens zinloze situaties, waarin geen zinvolle actie meer kan plaatsvinden. Werken wordt uitvoeren van opdrachten, ongeacht of dat zinvol is of niet. Het paradoxale hieraan is, dat hoe beter de organisatie gerationaliseerd is, hoe zinlozer het wordt voor de mens. Hoe meer de taken en verantwoordelijkheden zijn omschreven en afgebakend, hoe sterker wordt ontkend dat de mens ook zelf professioneel met zijn werk bezig is en een specialist is op zijn vakgebied.

mensen vormen de organisatie

Het antwoord op de vraag hoe het komt dat mensen hun heil steeds minder kunnen vinden in organisaties lijkt zich nu af te tekenen. Organisaties ontkennen de toegevoegde waarde van individuen. Dit geeft tevens antwoord op de vraag hoe je mensen kan binden aan de organisatie; Geef ze een kans om zelfstandig een zinvolle invulling te geven aan de werkzaamheden en ontken niet dat de uitvoerende, die dagelijks het werk doet, daar ook verstand van heeft.

Als behoud van de organisatie een strategisch doel is, dan hoort behoud van de goede mensen daarbij. Mensen vormen de organisatie. Het thema “menscentraal” wordt daarmee een strategisch perspectief, omdat het de individuele kwaliteiten van de mensen bevestigt en daardoor de goede mensen aan de organisatie verbindt.

 Artikelen over een vergelijkbaar onderwerp:

wat Nederlandse managers moeten afleren
ontwikkelingen in organisaties waar je niet echt vrolijk van wordt
ontwikkeling van mens en organisatie
geestelijke (on)gezondheid bedreigt Nederlandse kenniseconomie
levend werken: passie en bezieling

Even voorstellen: Henk de Greef

Henk de Greef studeerde automobiel management aan de IVA te Driebergen. Ervaring in bedrijfsvoering deed hij op in twee familiebedrijven. Later besloot hij de ervaring aan te vullen met een studie bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Verandermanagement is zijn specialisatie. Hij ondersteunt mensen en organisaties in grote en kleine veranderingen. Sleutelwoorden in zijn aanpak zijn: Realiteit, Proces, Verschil, Waarnemen, Afstemmen, Coachen en Conflictbemiddeling.

E: info@targon.nl
S: www.targon.nl
S: www.hoekanhetookanders.nl

artikelen van auteur:
menscentraal als strategisch perspectief

bron:  www.menscentraal.nl