14 november 2005
brein en besluitvorming

Ons brein en besluitvorming
Emotioneel of rationeel?   

Theo Braam 

EyeOpener Onderzoek & Organsiatie

Soms begrijp je niets van mensen om je heen. En ook zelf kun je soms in een reflex iets doen, waarvan je je later afvraagt waarom heb ik dat zo gedaan, terwijl die andere keuze toch logischer was geweest....... Er vinden kennelijk processen in ons brein plaats waarbij besluitvorming tussen ratio en emotie heel anders uitpakken dan je normaal gesproken zou mogen verwachten. Een kijkje in het brein dat ons kan helpen ons eigen gedrag en dat van anderen beter te begrijpen.

Emotioneel of rationeel?

Neurowetenschappers ontdekken steeds meer over de werking van ons brein en hoe het informatie verwerkt en beslissing neemt. Terwijl er nog veel te onderzoek blijft, is ons brein schijnbaar minder rationeel en heeft het minder controle over onze zintuigen dan we dachten. De wetenschappers concluderen op dit moment dat we veel op onze dierlijke voorouders lijken.

Om het brein beter te begrijpen, maakt men nu onderscheid naar drie lagen:

1. reptiel of primitief dier 
2. hond 
3. mens 

Drie Breinen in één

De laag die de neurowetenschappers aanduiden als het ‘reptielen’-brein is te vinden in het bovenste gedeelte van het ruggenmerg en de basis van het brein. Het bestaat uit die delen die wij gemeenschappelijk hebben met reptielen en vis. Dit deel is verantwoordelijk voor veel van onze automatische overlevingssystemen, zoals het ademen en honger.
Om dit ‘reptielen’-brein ligt het oeroude limbische systeem dat veel lijkt op het brein van een hond of andere zoogdieren. Hier zetelen onze basisemoties zoals angst, agressiviteit en voldoening.
Over deze systemen heen ligt de relatief nieuwe cortex (hersenschors), die ons onderscheidt van andere zoogdieren.
Hoewel vele dieren zoals chimpansees en honden ook een cortex hebben, is de menselijke schors veel verder uitgegroeid. Dit deel van het brein regelt bijvoorbeeld horen en zien, redeneren, abstract denken en ook voor een groot deel wie wij zijn (onze persoonlijkheid).
Het voorste deel van de cortex noemen we het "uitvoerend" deel van het brein omdat het steeds de input van het brein beschouwt en beslissingen neemt voor het plannen van doelen en het afronden daarvan. Dit ‘mens’-brein neemt deze taken waar, tenzij we ons ‘honden’-brein de mogelijkheid geven om de verantwoordelijkheid over te nemen.

Wie is de Baas: Ratio of Emotie?

Volgens wetenschappers die het brein bestuderen tijdens besluitvormingsprocessen, zijn dan zowel het oudere ‘honden’-brein als het relatief nieuw ‘mens’-brein actief. Beide breinen lijken als het ware met elkaar in discussie te zijn over welke beslissing er genomen wordt. En wat blijkt? Het ‘honden’-brein blijkt in staat te zijn om de discussie te winnen zelfs als de logica het zou moeten Experimenten bij gezonde volwassenen laten zien dat zij een gok nemen terwijl al duidelijk is dat ze zullen verliezen, juist om hun tegenstander ook te laten verliezen. Het verlangen om de tegenstander te straffen gaat dan boven het verlangen om het geld te winnen. In feite hebben wij een toch een ‘honden’-brein met daaroverheen een menselijke cortex. Hoewel die cortex alles herbergt wat menselijk is zijn onze dierlijke neigingen nooit stil en wint ons ‘honden’-brein dus soms de discussie en nemen we irrationele beslissingen. Hoe vaak dat gebeurt varieert van persoon tot persoon.

Ken je Brein

Hoewel we weten dat ons ‘honden’-brein ons ‘mens’-brein heeft verslagen, produceren we daarna vaak enkel logische excuses. Deze interacties gebeuren diep in ons brein en vaak zo vlug dat wij ons er niet van bewust zijn. Wij nemen onmiddellijke beslissingen zonder te weten waarom en komen dan met rationele redenen om een emotionele beslissing te rechtvaardigen.

Het beeld dat de neurowetenschappers ons voorhouden is dat we in feite vaak negeren wie we zijn; dat we beter moeten leren beseffen dat we eigenlijk niet zo ver van andere dieren afstaan. Of wij onze partner vertrouwen, kleren of een auto kopen, of een nieuwe werknemer aannemen we moeten ons ervan bewust zijn dat ons ‘honden’-brein ook steeds bezig is om te beoordelen wat we doen, maar dan op een andere manier dan ons ‘mens’-brein. Het is belangrijk om aandacht te besteden aan dit deel van onszelf en zijn uitwerking op onze keuzes.

Test Emotionele Controle

ons brein en besluitvorming
neurofeedback: training brainwaves
spirituele intelligentie
complementaire intelligentie
de ware aard van intelligentie
stress bestaat niet - verrassende resultaten stressonderzoek
gedachtepatronen doorbreken

Na ruime tijd in de wereld van marketing, communicatie, marktonderzoek en de organisatie van bijeenkomsten, stapte Theo Braam over naar de arbowereld, een kleine drie jaar later gevolgd door de wereld van de woningbouwcorporaties (2005). Hier richt hij zich op het stimuleren en verbeteren van de leefbaarheid in wijken. Daarbij ligt de focus vooral op wijkcultuur en het (re)activeren van de betrokkenheid van bewoners. 

Naast deze werkzaamheden runt hij sinds 2000 Eyeopener onderzoek. Dit bedrijf richt zich onder andere op het meten en in beeld brengen van klantentevredenheid, medewerkerstevredenheid en ook medewerkersbetrokkenheid.
In 2000 is hij ook gestart met Menscentraal.nl. Een initiatief dat in mei 2007 werd gevolgd door BrainQuest.

artikelen van auteur:

multicultureel personeelsbeleid
een 'gans' andere kijk op organiseren
integraal verzuimmanagement: meer vingers aan de polsen van de organisatie
ons brein en besluitvorming
Inuïtie als zesde zintuig
van personeelsbeleid naar personeelsmarketing
Belbin teamrollenmodel
bullshit bingo 

bron: www.menscentraal.nl