|
12 november 2006
oplossingsgericht werken
Van probleemdenken
naar oplossingen in drie stappen
Coert
Visser
oprichter van trainings- en adviesbureau
Oplossingsgericht Veranderen en medeoprichter van www.noam.nu en trainer in de
oplossingsgerichte aanpak
Hebt u een lastig probleem dat u behoorlijk dwarszit?
Bent u bang dat het probleem alleen maar groter zal worden als er niet iets drastisch
gebeurt? Hebt u weinig ideeën over hoe u een verandering moet bewerkstelligen? Dit
artikel presenteert een eenvoudig model1 dat bedoeld is om u te helpen anders naar uw situatie te
kijken. Het is een eenvoudig model dat in veel situaties bruikbaar is.
Vastzitten in
probleemdenken
Het
onderstaande plaatje illustreert hoe wij vaak vast zitten in probleemdenken:
Vastzitten in probleemdenken
Probleemdenken houdt in dat wij blijven nadenken over hoe het probleem zich heeft ontwikkeld en verder zal
ontwikkelen. Denken we over het verleden na dan willen we vooral onderzoeken hoe het probleem tot haar huidige
proporties heeft kunnen groeien. Wat waren de oorzaken hiervan? Wat hebben wij zelf fout gedaan? Wat hebben anderen
fout gedaan? Denken we over de toekomst dan denken we vooral over hoe de toestand eruit zal zien als het probleem
zich nog verder heeft ontwikkeld. In ons hoofd schetsen we dan een plaatje van de ‘gevreesde toekomst’.
Het goede
van probleemdenken is wellicht dat we alert worden en dat onze motivatie om iets aan onze situatie te veranderen
toeneemt. Maar er zijn ook enkele nadelige kanten aan probleem denken. In de eerste plaats versterkt het vaak onze
negatieve gevoelens, gevoelens van zelfverwijt, pessimisme, angst en wanhoop. Wanneer deze gevoelens de overhand
krijgen wordt het moeilijk om nog aan de slag te gaan om het probleem op te lossen. In de tweede plaats is een
nadeel van probleemdenken dat het vaak erg weinig bruikbare ideeën oplevert om het probleem op te lossen. Dit heeft
er niet alleen mee te maken dat het vaak erg moeilijk is om een helder beeld te krijgen van de oorzaken van een
probleem. Het heeft er ook mee te maken dat het snappen hoe het probleem is ontstaan nog niet meteen betekent dat
je nu ook weet hoe je je situatie moet verbeteren. Je hebt immers nog helemaal niet bepaald hoe je wilt dat je
situatie er uit komt te zien. Meer over de problemen van probleemdenken vindt u in dit artikel.
Het tijdig
doorbreken van probleem denken is nuttig en kan in drie eenvoudige stappen worden bereikt.
Stap 1. Definieer wat u wilt
bereiken
Wanneer u
merkt dat u vastzit in probleemdenken stelt u zich dan eens de volgende vraag:
Wat wil ik in plaats van het
probleem?
Door deze
vraag te stellen maakt u een begin met het voor uzelf definiëren van de door u gewenste situatie. Hoe wilt u dat de
situatie er uit komt te zien? Probeert u bij het beantwoorden van deze vraag uw doel zoveel mogelijk in termen van
concrete positieve resultaten te gieten. Dit
artikel kan u desgewenst helpen bij het stellen van bereikbare doelen. Het stellen
van deze vraag is vaak het begin van de verbetering. Terwijl u begint een antwoord te formuleren op deze vraag
begint u een positief perspectief te zien en groeit vermoedelijk uw optimisme en hoop al. Het onderstaande plaatje
visualiseert deze stap.
Stap 1: Definieer wat u wilt bereiken
Stap 2. Analyseer wat er al is
bereikt
Wanneer
het redelijk duidelijk voor u begint te worden wat u wilt bereiken dan zet u de tweede stap. Deze tweede stap houdt
in het analyseren van wat er al is bereikt. Ga daarvoor in gedachten eens helemaal terug naar het begin van de
gewenste situatie, de situatie waarin u nog helemaal niets van de gewenste situatie had bereikt. Stel uzelf daarna
de volgende vraag:
Wat is er al bereikt en
hoe?
Staat u
hier eens uitgebreid bij stil. Analyseer wat er is bereikt en hoe dit mogelijk is geweest. Wat hebt u gedaan om
ervoor te zorgen dat u dit bereikt hebt? Wat heeft vooral goed geholpen? Wat zijn de voordelen van wat u al hebt
bereikt? Hoe kunt u deze dingen vasthouden en wellicht nog uitbreiden?
Stap 2: analyseer
wat er al is bereikt
Stap 3. Analyseer eerdere successen / succesjes
Waarschijnlijk hebt u bij stap twee al wat goede ideeën opgedaan om uw situatie te verbeteren en uw
probleem op te lossen. Stap 3 biedt u nog een extra manier om ideeën op te doen voor oplossingen. De vraag die u
zichzelf stelt bij stap 3 is:
Wanneer ging het
beter?
vervolg van artikel:
| 
