2 mei 2002
lichaamstaal en erotiek

Ongeveer 95 % van onze communicatie is non-verbaal. Door middel van lichaamstaal, kleding, rijstijl, inrichting van kantoor of huis en eventuele attributen als bril, horloge, sleutelbos en de manier waarop deze gebruikt worden, vertellen we onze omgeving enorm veel over onze innerlijke beleving. Het is interessant om deze taal te leren verstaan en het geeft informatie die anders verborgen zou blijven. Een geliefd onderdeel van lichaamstaal is het arsenaal loksignalen dat dagelijks wordt uitgezonden. Met een beetje kennis van deze signalen kun je vrij snel zien wat er in iemand omgaat. De keerzijde van dit plezier bestaat uit het gevaar dat je de signalen verkeert interpreteert en tot onbedoelde conflicten komt. Het is dus aan te raden om voorzichtig om te gaan met de diverse waarnemingen en interpretaties, omdat ze nooit een honderd procent betrouwbaarheid garanderen.

boeken:

Je bent sprekend je lichaam

Authenticiteit

Buigen uit vrije wil

Ergens mag ik je wel Ed Nissink

Communicatie-spel

andere boeken >> links >>

Op plaatsen waar mensen voor korte of langere tijd bij elkaar zijn, vindt gedurende die tijd een uitgebreide uitwisseling van gebaren, houdingen, signalen en autonome processen plaats. Kwaadheid, interesse en desinteresse, toenadering en afwijzing, maar ook erotische (flirt-) signalen worden gegeven en waargenomen. Soms bewust, meestal onbewust. Het is interessant om eens te kijken wat die gebaren betekenen.

Helaas kunnen we niet alle lichamelijke uitingen zoals beweging, houding, snelheid, ritme enzovoort constant bij onszelf controleren. Dat betekent dat een groot deel van deze zaken onbewust gebeurt. Een deel kunnen we controleren, een ander deel niet. En vooral de dingen die we niet zo gemakkelijk bewust kunnen controleren, zijn belangrijk in de lichaamstaal. Het lichaam vertelt de hele dag (en nacht) door van alles over onze stemmingen, onze gedachten, verlangens, afkeer en neigingen. Dat doet het door bewust gestuurde handelingen, zoals het handen schudden bij een kennismaking of het (al dan niet beleefd) glimlachen bij een grapje dat iemand maakt, maar vooral ook door onbewuste bewegingen, houdingen et cetera.

Deze onbewuste handelingen noemen we de autonome (zelfsturende) processen; ze zijn onwillekeurig, gebeuren buiten onze wil om. Ze gaan als het ware per ongeluk. Door deze autonome processen maakt ons onderbewuste iets duidelijk aan onszelf, maar vooral aan de buitenwereld. Aan de buitenwereld om deze taal te kunnen begrijpen. Voorbeelden van autonome processen zijn blozen, kippenvel, huidvochtigheid (klamme handen) en ongecontroleerde bewegingen (tics).

Dan valt er nogal wat te zeggen over de hoeveelheid signalen die iemand waarneemt en vooral of die hoeveelheid wordt beschouwd als voldoende voor een interpretatie. Een vrouw kan bijvoorbeeld denken dat een man haar ‘wil’ omdat hij aan zijn stropdas frunnikt, zonder dat daar andere signalen bij komen. Of een man denkt: ‘Ze vindt me leuk’, omdat een vrouw tegen hem glimlacht. Aan de andere kant kunnen we ook half blind zijn voor een overvloed aan loksignalen.

 

Om de loksignalen goed te begrijpen, moeten we ook terug naar de biologische functies en reacties van het lichaam. Wanneer deze kunstmatig of bewust worden nagebootst, ontstaat er de schijn van seksuele opwinding, aantrekkingskracht of lokgedrag. Bij seksuele opwinding ontstaat er een aantal lichamelijke reacties die enerzijds het gevolg zijn van opwinding en anderzijds deze opwinding ook duidelijk maken aan de ander. Het hart gaat sneller kloppen door een vergrote toevoer van hormonen; hierdoor verandert de huidskleur, hetgeen meestal het duidelijkst zichtbaar is in het gezicht en de hals.

De huid kleurt iets roder tot soms dieprood. Door hetzelfde proces versnelt ook de ademhaling terwijl deze zich iets omhoog verplaatst, tot soms boven in de borst. Het hijgen is daar een extreem voorbeeld van. Bij vrouwen heeft het ook nog als functie de borsten omhoog te brengen en te bewegen (de zogeheten ‘zwoegende borst’) waardoor de aandacht gemakkelijk op de borsten is te vestigen.

De man wordt ‘gevend’ in houding en gebaren en de vrouw ‘ontvangend’. Hiertoe maakt de man zich onwillekeurig wat groter en breder door zijn houding te veranderen (rechter op staan, zitten of lopen en de armen iets uit elkaar). De vrouw maakt zich iets kleiner, eveneens door houding en gebaren, waarbij overigens wel de vrouwelijke vormen duidelijk en letterlijk naar voren komen. Kortom: beide sexen worden uitnodigend in houding en vestigen de aandacht op het eigen lichaam.

Bij seksuele opwinding wordt het bloed ook naar de geslachtsorganen gestuwd waardoor de man een erectie krijgt en de vrouw een zwelling, verkleuring en vochtigheid van de schaamlippen. Tevens ontstaat er een spanning in het lichaam, vooral in de spieren- als voorbereiding op de geslachtsdaad. Dat is natuurlijk niet altijd even duidelijk te zien en daar zijn dan ook manieren voor om dat na te bootsen.

Zoals de vogel zijn veren gladstrijkt, zo strijkt de mens zijn kleren of haren glad. Dat kan variëren van het friemelen aan een stropdas of sjaaltje, tot het gladstrijken van broek of rok. De bedoeling is telkens om de aandacht van de ander op het eigen lichaam te richten en dan vooral op de vormen onder de kleding. Door het gladstrijken worden beide doelen bereikt omdat door de beweging de aandacht wordt getrokken en door het tegen het lichaam aanstrijken van de kleding de lichaamsvormen geaccentueerd. Bovendien werkt de strelende beweging vrij suggestief.

De zwelling, verkleuring en vochtigheid van de schaamlippen kan worden nagebootst door lippenstift (glossy) en het met de tong langs de lippen strijken, waardoor deze bevochtigd worden. Het pruilmondje kan als nabootsing van de zwelling dienen. De verhoging van de spiertonus (dat is de spierspanning van de op dat moment niet gebruikte spieren) kan worden nagebootst door druk op lichaamsdelen uit te oefenen waardoor de spieren wat opbollen en groter of meer gespannen lijken. Bij een vrouw is dat zichtbaar wanneer ze haar benen strak over elkaar slaat zodat de kuiten en dijbenen meer spanning vertonen. Ook het naar achteren brengen van de armen geeft de schijn van een verhoogde spiertonus in de borstspier. Bovendien wordt op deze wijze meer van de borsten zichtbaar. Dit doen zowel mannen als vrouwen. Zoals je ziet, is bij vrouwen meestal veel meer waar te nemen dan bij mannen, mede afhankelijk van de kleding. Het zijn dan ook meestal vrouwen die meer last hebben van het verschijnsel dat sommige mannen denken dat ze ‘wat willen’ terwijl dat helemaal de bedoeling niet hoeft te zijn.

Immers: afgezien van de mogelijkheid om lichaamstaal te leren waarnemen en interpreteren, zorgt ons oerbrein ervoor dat we onbewust allerlei signalen oppikken, dus ook de loksignalen. Dat hoeft echter niet te betekenen dat we ze gelijk maar moeten vertalen in lust of zin. Bovendien kan een man of vrouw met de gedachten bij zijn of haar geliefde zijn waardoor het lichaam ‘seksueel’ reageert, terwijl dat niets te maken hoeft te hebben met degene die op dat moment in de buurt is.

Wat mannen minder kunnen tonen, maken ze soms goed door allerlei attributen zoals een auto, zaktelefoon, grote horloges, merkjes op de kleding, et cetera. Al deze zaken dienen meestal een dubbel doel. Een horloge is natuurlijk handig om de tijd op af te lezen maar kan ook dienen als signaal. Dan hangt het er van af wat voor soort horloge iemand draagt en hoe zichtbaar een en ander is. Er zijn heel dure horloges (of kleding et cetera) waaraan je op het eerste gezicht niet kunt zien dat ze zo duur zijn. Vaak gaat het dan om goede kwaliteit en vakwerk. De drager van zo’n horloge vindt dat belangrijker dan uiterlijk vertoon. Anders wordt het, wanneer je vanaf dertig meter afstand al kunt zien welk merk het is en het fonkelen van het goud je tegemoet blinkt; dan is er wellicht sprake van een andere boodschap. Ik denk dat hetzelfde geldt voor het gebruik van make-up en merkkleding. Ook hier wordt een bepaalde boodschap mee uitgedragen.

Kortom: er is een verschil tussen gebruiksfunctie en signaalfunctie. En juist die signaalfunctie kan ons veel vertellen over de (behoefte aan) lokgebaren. Een leuk voorbeeld vind ik de man die in een alledaagse auto rijdt maar een sleutelhanger van een duur merk aan zijn autosleutels heeft bevestigd; deze moeten dan goed zichtbaar op de bar liggen. Ook de trend om minder dure auto’s er toch flink duur te laten uitzien door allerlei opsmuk, speelt daar goed op in. Er zijn natuurlijk ook mensen die dat weer lekker relativeren kunnen en die een heel klein, goedkoop autootje dusdanig versieren, dat de grap voor iedereen zichtbaar is; een genot om naar te kijken!

Wat zijn nu typische loksignalen en hoe kun je ze interpreteren? Sommige signalen hebben een dubbele functie of worden vaak verkeerd geïnterpreteerd, zoals het aflikken van de lippen bij droog weer foutief uitgelegd kan worden als loksignaal. Ook is er geen vast aantal signalen te geven waarbij je kunt zeggen dat er een erotische belangstelling gaande is. Een kwestie van goed opletten en je gezonde verstand gebruiken dus. Is er een andere verklaring mogelijk? Denk dan niet te snel aan loksignalen, om teleurstellingen of beledigingen te voorkomen. In het volgende overzicht is een aantal signalen weergegeven zoals dat in verschillende gesprekken kan voorkomen.

Het woord gesprek kun je hier in de ruime zin van het woord zien; het kan variëren van een luchtig babbeltje tot een intiem gesprek. Daarbij dien je natuurlijk rekening te houden met de inhoud van een gesprek. Als je iemand toefluistert: "Zal ik je eens vertellen wie er van moord wordt verdacht?" en je gesprekspartner leunt naar je toe, dan heb je inderdaad de onverminderde belangstelling maar kun je dat niet zonder meer toeschrijven aan persoonlijke of intieme interesse in jouw persoonlijkheid. Ook kan het om een of meer gesprekspartners gaan, afhankelijk van de situatie.

• de handdruk is normaal stevig, niet te snel losgelaten en je gesprekspartner kijkt je aan

• het bovenlichaam van je gesprekspartner neigt iets naar je toe

• knieën, schouders, en gezicht zijn naar jou gericht, waarbij af en toe een andere kant op gedraaid of gekeken wordt

• je gesprekspartner kijkt je regelmatig en vaak aan

• je gesprekspartner neemt non-verbaal deel aan het gesprek door knikken, ‘hummen’, handgebaren, optrekken / fronsen van de wenkbrauwen en bewegingen van de mond

• je gesprekspartner is bij het gesprek betrokken maar kan vrij gemakkelijk afgeleid worden