17 mei 2001
persoonlijke effectiviteit

Er is in Amerika eens onderzocht in hoeverre onze menselijke mogelijkheden daadwerkelijk benut worden. Er is toen een grote groep mensen geënquêteerd rondom de vraag "In hoeverre vindt u dat de talenten en vermogens waarover u beschikt, ook echt uit de verf komen?". De uitslag was onthutsend. De overgrote meerderheid (zo’n 98%) bleek te lijden aan het zogenoemde "high potential-low performance syndrome". Men had het gevoel over veel capaciteiten te beschikken maar om de een of andere reden kwam het er maar niet uit. De reden dat we er niet in slagen om ons leven in vrijheid te leven en de dingen te doen die we écht willen, is dat we allerlei - meestal onbewuste - belemmerende overtuigingen hebben over onszelf. De meeste zijn al in onze vroege kinderjaren gevormde conditioneringen. Iedereen zit vol met ideeën, niet alleen over zichzelf, maar over alle facetten van het leven: veiligheid, relaties, werk, autoriteit, geld, gezondheid, liefde, religie, geluk, etc.. Al die ideeën vormen een filter waardoor je naar de wereld kijkt en ze creëren zelfs letterlijk je ervaringen. Stel je hebt de overtuiging "niemand is te vertrouwen", dan zal je dit in je relaties met anderen ook telkens weer bevestigd zien.

Gedachten leiden tot ervaringen

Gedachten zijn creatief en leiden letterlijk tot ervaringen. Bijvoorbeeld, de overtuiging, "Als zelfstandig ondernemer moet ik knokken voor mijn bestaan" zal precies deze ervaring aantrekken. Ons geloof in bepaalde gedachten zet de creatieve krachten in werking die uiteindelijk leiden tot de manifestatie van die gedachten. Onze werkelijkheid is als het ware het stolsel van onze individuele gedachtewereld.

Ondermijnende overtuigingen loslaten

De vraag is nu: hoe kun je die ondermijnende overtuigingen loslaten, en hoe kom je tot de transformatie naar meer ondersteunende gedachten? Over deze vraag blijkt in de moderne psychologie en ook in spirituele stromingen veel misverstand te bestaan. Er worden talloze ‘positief denken’- en affirmatiecursussen aangeboden die voornamelijk neerkomen op een poging om onze eigen psychologie te manipuleren. Men gaat hierbij uit van de veronderstelling dat de psyche een soort van computer is die je kunt herprogrammeren; ondermijnende overtuigingen vervang je gewoon door er positieve gedachten tegenover te zetten. Maar is dit werkelijk zo?

Menselijke conditionering

Je zou het menselijke dilemma als volgt simpel kunnen samenvatten: we hebben last van een naar binnen geslagen "Nee" tegen onszelf. Het idee "ik ben niet goed genoeg zoals ik ben". Dit is de basis van de menselijke conditionering. Nu lijkt het logisch om dit "Nee " te gaan vervangen door steeds maar "Ja" te gaan herhalen tegen onszelf. Maar wat je dan doet is niet meer dan proberen een nieuw laagje conditionering over de oude te leggen. Je probeert kunstmatig een "Ja" te creëren. Het is echter helemaal niet nodig om vanuit je ik een "Ja" te fabriceren, want dit "Ja" dat je zo graag wilt voelen, dat is er al, dat zit al in je! Je bent er mee geboren. Het ligt alleen verborgen onder allerlei lagen van oude conditioneringen. Dit "Ja" wordt vanzelf zichtbaar als je die negatieve conditioneringen uitzuivert.

De-programmeren i.p.v. re-programmeren

Het is dus veel intelligenter om je energie te richten op het deprogrammeren van je beperkende 'beliefs' en niet op het re-programmeren daarvan. Dit laatste is een moeizame weg die slechts tot kunstmatige veranderingen aan de buitenkant leidt, maar niet tot werkelijke doorbraken. De assertiviteitscursussen uit de jaren ’70 zijn hier exemplarisch voor. Je leerde er een façade van kracht en weerbaarheid op te bouwen, het ego te versterken. Maar dit is niet meer dan een uiterlijk pantser, van binnen verandert er niets wezenlijks aan het gevoel van kwetsbaarheid en onmacht. Je komt met deze aanpak niet in contact met je werkelijke power.

 Beperkende patronen onder ogen zien

Deprogrammeren betekent daarentegen dat je de identificatie doorbreekt met al die ideeën waar je zo mee was verkleefd. Al die overtuigingen, al die leugens worden als schillen van een ui van je afgepeld en verliezen steeds meer hun impact op je. Je komt hierdoor automatisch in contact met je échte kracht. Hiervoor is het wel noodzakelijk dat je in alle eerlijkheid je beperkende patronen onder ogen ziet. Dat is natuurlijk niet altijd even leuk, maar er is geen andere weg. Affirmaties en positief denken kunnen een afleidingstrategie worden om dat proces niet aan te gaan. Waarom houden mensen zich bezig met iets als affirmaties en positief denken? Omdat ze van hun negativiteit en problemen afwillen. Maar zolang je vijandigheid koestert naar je eigen negativiteit, hou je het juist in stand, maak je het zelfs sterker. "What you resist will persist". Alleen in de acceptatie ervan, in het werkelijk bewust omarmen van je zogenaamde negativiteit kan deze oplossen, verdampen.

Innerlijke verandering geen doel maar gevolg

In de moderne psychologie heerst de misvatting dat je innerlijke veranderingen tot een doel kunt maken. Werkelijke innerlijke veranderingen zijn echter altijd het gevolg  van iets; ze zijn het resultaat van het proces van bewustwording. Je kunt het niet forceren, het gebeurt vanzelf.

Controleren of loslaten

Ons westerse denken heeft grote moeite met de simpelheid en het paradoxale van dit principe; dat dingen uit zichzelf oplossen zonder dat je er actief iets aan doet. We willen het zo graag kunnen sturen en in de hand hebben. Helaas! ons denkapparaat laat zich niet manipuleren. Hoe zou je in hemelsnaam die 60 duizend gedachten die we als mens dagelijks hebben kunnen controleren? Je hoeft je gedachten niet te controleren, je hoeft alleen maar te stoppen ze te geloven.

Misleiding van het denken

Positief denken klinkt aannemelijk, maar zodra je alleen maar het positieve wilt, dan ben je het negatieve aan het vermijden en zal het negatieve altijd als een spook om de hoek staan, klaar om je ieder moment te bespringen. 

 Even voorstellen: Erik van Zuydam

Erik van Zuydam is trainer en samensteller van het trainingsprogramma "PURPOSE, de weg van de minste weerstand", een intensief tweedaags trainingsprogramma, gericht op het vrij maken van menselijke vermogens en talenten. De cursus is gebaseerd op het inzicht dat we zelf met onze gedachten en (onbewuste) overtuigingen de ervaringen in ons leven creëren. De training geeft op heldere wijze inzicht in het functioneren van ons bewustzijn. Onmiskenbaar wordt duidelijk hoe het proces van identificatie (vereenzelviging met allerlei ideeën en emoties) leidt tot de ervaring van onze individuele werkelijkheid. Purpose bewandelt letterlijk de weg van de minste weerstand; geen verkrampte pogingen om jezelf te verbeteren of veranderen, maar tot het inzicht komen dat werkelijke verandering en transformatie vanzelf ontstaan vanuit bewustwording en acceptatie van het moment. Erik geeft regelmatig Purpose introductiedagen; een dag lang kennis maken met de aanpak van Purpose. Ook heeft hij individuele coaching in zijn dienstenpakket.

                                           Voor meer informatie: www.purpose.nl

artikelen van auteur:
de mythe van "positief denken"

bron: www.menscentraal.nl