|
 |
||
|
|
||
|
30 april 2006
| |||||||||||
|
Boeken |
|
|
Wie denkt dat dit allemaal zeer dramatisch en overtrokken is, heeft gelijk. Lang niet alle medewerkers en managers zijn zombies. Sterker nog, de zombies op de werkvloer of op kantoor zijn ruimschoots in de minderheid. Onderzoekscijfers geven aan dat ongeveer 20% van de medewerkers tot deze categorie gerekend mag worden. Zij geven aan zich niet betrokken te voelen bij de organisatie, geen vertrouwen te hebben in het (top)management, de doelstellingen niet te kennen of niet te begrijpen en niet van plan te zijn om meer te doen dan dat strikt noodzakelijk is. Wat doet men dan wel: men richt zich op nutteloze bezigheden, men lummelt wat rond en kletst wat met collega’s, men maakt intensief gebruik van het internet voor privé-doeleinden (volgens een Britse studie gemiddeld tussen de 1 en de 2 uur per dag!) en men zegt - schrik niet - ‘met enige regelmaat’ tijdens het werk in slaap te vallen. Volgens recent Europees onderzoek overkomt dit zelfs 25% van de medewerkers. Hoewel Nederlands onderzoek naar de zombiezone schaars is, is er geen enkele reden om voorshands aan te nemen dat het hier om een uitsluitend buitenlands fenomeen zou handelen. Integendeel, uit onderzoek naar ‘plezier in het werk’ blijkt de afgelopen vijf jaar sprake te zijn van een dalende lijn. Onderzoek naar ‘mentaal verzuim’ - het equivalent van afnemende betrokkenheid en niets doen - geeft daarentegen een gestaag stijgende lijn te zien.
Cijfers vertellen altijd maar het halve verhaal. Inzicht in de andere helft kunnen wij krijgen indien wij te rade gaan bij verschillende publicaties die de afgelopen periode over het verval van de werkmoraal zijn verschenen. De titels spreken voor zich: ‘Kantoorlog’, ‘Maandagmorgengevoel’, ‘Intensieve menshouderij’ en ‘Liever lui’. De inhoud is navenant. Organisaties zijn de afgelopen jaren tot onherbergzame oorden en kille machines getransformeerd. Bazen zijn onbetrouwbaar, onbereikbaar en onwetend over wat er op de werkvloer gebeurt. Medewerkers worden dagelijks ondergesneeuwd onder een berg aan kengetallen, procedures en standaarden en zijn daardoor meer en meer vervreemd geraakt van hun producten. Egoshows, rattengedrag, politieke spelletjes, roddelen en het lekken van informatie zijn aan de orde van de dag. Dit alles vormt een permanente aanslag op het fysieke en geestelijke welzijn van de gemiddelde medewerker of manager. Het meest indringende beeld in deze is afkomstig van de Française Corinne Maier. In haar reeds genoemde boek ‘Liever Lui’ doet zij verslag van haar ervaringen bij het grootste energiebedrijf in Frankrijk. Zij verhaalt hoe haar aanvankelijke ambities keer op keer door leidinggevenden gefrustreerd worden en hoe zij zich geleidelijk ontwikkeld tot sceptische, zo niet door en door cynische persoon. In weerwil van de officiële retoriek, waarin gloedvol gesproken wordt over het belang van ‘menselijk talent’, zijn mensen als het erop aankomt niet meer dan willoze pionnen in een eindeloos concurrentiespel. Een spel dat er uiteindelijk altijd toe leidt dat meer geproduceerd moet worden met minder mensen, dat afdelingen als LEGO-blokken uit elkaar gehaald en weer in elkaar gezet worden en dat gemaakte afspraken keer op keer vergeten worden. Om in zo’n omgeving te overleven, propageert Maier een geheel eigen methode: doe voor de vorm mee, richt je op nutteloze taken (onderzoek, advies of ‘iets’ op een stafafdeling) en tracht vooral niet op te vallen. ‘Niemand die het merkt’, zo stelt Maier, ‘want er is niemand die om je geeft’. Welkom in de zombiezone!
Het stellen van de diagnose is één, het oplossen van het probleem is de volgende stap. Wat kunnen we ondernemen om die uitdijende zombiezone een halt toe te roepen. Sterker nog, hoe kunnen wij zombies weer tot enthousiaste en energieke medewerkers transformeren? Laat ik vooropstellen, dit zal niet makkelijk gaan. Iedereen die burnout gevallen van nabij heeft meegemaakt, weet hoe moeizaam zo’n revitalisatieproces verloopt. Bovendien komt de zombiezone niet zomaar uit de lucht komen vallen. Haar ontstaan gaat hand in hand met de steeds verdergaande overheersing van een ondernemingscultuur die eenzijdig gefixeerd is op materiële welvaart door middel van concurrentie en resultaatgerichtheid. De zombiezone is als het ware de zichtbare manifestatie van de ‘verborgen verliezen’ die deze cultuur met zich mee heeft gebracht. Ik noem de drie meest zwaarwegende verborgen verliezen:
· Verlies aan inhoudelijke vakkennis en de daarmee verbonden een afnemende invloed van professionals. Professionals zijn qua invloed overvleugeld door instrumenteel denkende en handelende managers. Het zijn de managers die bepalen wat er moet gebeuren en hoe dat moet gebeuren. Professionals voelen zich niet alleen vervreemd van hun producten, maar ook onbegrepen en ondergewaardeerd. Wat nog erger is: in veel organisaties is de inhoudelijke kennis geleidelijk verloren gegaan. In een tijd waarin creativiteit en inhoud (weer) geboden zijn, is dat funest.
· Verlies aan persoonlijk relaties en betrokkenheid door de introductie van marktprincipes. Ondanks alle events en incentivereizen die worden ondernomen, is de gemeenschapsgedachte in veel organisaties momenteel ver te zoeken. Organisaties zijn kille resultaatmachines geworden. Voor degenen die succes hebben, is er niet aan de hand: zij zijn de winnaars. Degenen die in zo’n omgeving minder goed gedijen, hoeven op weinig mededogen te rekenen: zij zijn ofwel gedoemd om te vertrekken ofwel om dagen in de marge van het bedrijf te slijten. Bestrijding van zombiegedrag is gebaat bij een houding waarin men niet alleen ‘hard voor de zaak is’, maar waarin men daarnaast ook ‘hart voor de ander’ heeft.
· Verlies aan zingeving doordat medewerkers tegenstrijdige boodschappen horen en doordat de aandacht eenzijdig gericht is op instrumentele ‘hoe-vraagstukken’. Hoeveel kost het? Hoe veranderen wij gedrag? Hoe communiceren wij beter? Dit zijn de vragen die dagelijks vele duizenden keren in bedrijven gesteld en beantwoord worden. Aan de achterliggende ‘waarom-vragen’ gaat men doorgaans voorbij. Toch ligt juist hier de sleutel oplossing van zombiegedrag: wie de zin van dingen inziet, heeft er doorgaans ook weer zin in om aan de slag te gaan en om te presteren.
Willen de optimistische voorspellingen over de economische ontwikkeling waar worden, dan zal meer dan tot nu toe is gebeurd rekening gehouden moeten worden met het zombiegedrag van een aanzienlijk deel van de medewerkers. Niet alleen vormt de zombiezone een lek van menselijke energie en een aantasting van productiviteit, ook vormt zij een bedreiging ten aanzien van onze ambities om met creativiteit en innovaties aan de weg te timmeren. Van zombies kun je moeilijk iets verlangen, en al helemaal geen creativiteit!
Soortgelijke artikelen:
domheid
& macht
wat Nederlandse managers moeten
afleren
ontwikkelingen in organisaties waar je niet echt
vrolijk van wordt
beoordelingen mogen geen Russisch roulette
zijn
helft verzuimers ziek door ziekmakende
leidinggevenden
Even voorstellen: Hans van der Loo
|
|
Na de studie Sociologie was Hans van der Loo van 1978 tot 1992 als universitair docent en onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht, met gastdocentschappen aan Berkeley (USA) en de Universiteit van Stockholm. Hij verrichtte in deze periode zowel fundamenteel als toegepast onderzoek. Sinds 1994 is hij werkzaam als adviseur. De eerste jaren verrichtte hij hoofdzakelijk opdrachten op het gebied van marketing, scenario-ontwikkeling en service management (KPN Telecom, Pink Roccade en Vendex). Vanaf 1997 werkte hij nauw samen met het Utrechtse adviesbureau &Samhoud. Als ‘brand partner’ was hij betrokken bij talloze complexe verandertrajecten in binnen– en buitenland. Tevens fungeerde Hans van der Loo als conceptuele gangmaker (’kennisactivist’) van het bureau. Samen met collega’s schreef hij onder meer de boeken Plezier & Prestatie (2003) en Kus de visie wakker (2007). In 2007 heeft hij besloten om zelfstandig verder te gaan. Hij verricht momenteel kortlopende adviestrajecten en geef veel lezingen. Daarnaast ben is met verschillende bureaus in gesprek om een samenwerkingsverband aan te gaan. Hij richt zich daarbij met name op adviesbureaus die zich richten op het (her)ontdekken van de eigen kracht van organisaties en die in staat zijn om een frisse wind door organisaties te laten waaien.
|
||
|
|
|||
|
meer info: |
|||
artikelen van
auteur:
visie als kloppend hart van de
cultuur
ontwikkelingen in organisaties waar je niet echt vrolijk van
wordt
|
Passie |
bron: www.menscentraal.nl
|
artikelen inleiding nieuwsbrief wetenswaardig links zoeken zoeken met google boeken site map organisatie contact disclaimer |