8 juni 2004
leiderschap
PERSOONLIJK LEIDERSCHAP ALS BASIS
VOOR DIENEND LEIDERSCHAP
De ontwikkeling van
leiderschap
Marjolein Rikmenspoel
zelfstandig trainer en coach persoonlijke ontwikkeling
Persoonlijk leiderschap houdt in dat je zicht hebt op je eigen kwaliteiten en aandachtspunten, dat je weet
wie je bent en wat voor jou belangrijk is (waardengedrevenheid). Je gaat moeilijke beslissingen niet uit de weg,
hebt een eigen mening en durft verantwoorde risico’s te nemen. Iemand met persoonlijk leiderschap is de baas over
zijn eigen leven. En ja, misschien geldt dit wel voor veel zelfstandig ondernemers.
Dienend leiderschap
Een dienend leider op de werkvloer ziet de kansen en kracht van de organisatie
en probeert die te verstevigen. Het oogmerk van de organisatie als geheel is bij dienend leiderschap mede
bepaald door haar plek in de wereld. De doelen die gesteld worden, zijn niet éénzijdig gericht op het
voortbestaan van de organisatie, winst of het winnen van een concurrentieslag, maar zijn mede gericht op
win-winsituaties. Onderdeel van de missie is dan bv milieuvriendelijk en duurzaam ondernemen. Dit kan tot uiting
komen door een bijdrage te leveren aan een charitatief doel of het in dienst nemen van mensen met een handicap.
Een dienend leider gunt de ander wat hem of haar toekomt, wil delen. De organisatie zelf vormt een
werkgemeenschap. Medewerkers worden geprikkeld bij te dragen aan de doelen van de organisatie, maar
tegelijkertijd gestimuleerd in hun eigen ontwikkeling. Het mag duidelijk zijn dat overheidsinstanties vanuit hun
gerichtheid op het algemeen belang hierin idealiter voorop zouden kunnen lopen.
Eigenschappen behorend bij dienstbaar leiderschap
Voorbeelden van dienend leiderschap in optima forma vinden we nog niet zoveel,
al heeft iedereen wel een persoonlijke ‘held’ (hedendaags: Nelson Mandela, symbolisch: Mozes, historisch: Jeanne
d’Arc).
Om anderen en/of een organisatie te
kunnen begeleiden in het ontwikkelingsproces beschik je idealiter over persoonlijk leiderschap. Dat maakt
namelijk dat je de ander net een stapje voor bent. Niet persé of alleen in kennis of werkervaring, maar ook met
betrekking tot inzicht in het levensproces. Je weet van de pieken en de dalen en wordt er niet door verrast. Je
raakt er niet van uit balans en bent in staat verrassende oplossingen te verzinnen.
Welke eigenschappen kenmerken nu een dienstbaar leider? Misschien is nog wel de
belangrijkste: uitstraling. Dit is ook het meest ongrijpbare aspect. Charisma valt niet te meten, maar is wel
voelbaar en herkenbaar. Die uitstraling komt van binnenuit en voort uit de eigenheid, uit innerlijke kracht en
authenticiteit. Maar alleen charisma is niet voldoende. Meer praktisch en duidelijker aanwijsbaar zijn
vaardigheden als: lange-termijndenken, heldere beslissingen kunnen nemen, motiveren, empathie, (controle)
loslaten, innovatief handelen, winwin-denken, delegeren, luisteren en oog hebben voor menselijke
waardigheid. Een dienend leider beschikt over een innerlijke balans tussen ‘mannelijk’ en ‘vrouwelijke’’
eigenschappen.
Conclusie
Leiderschap wordt als term nog vaak
gebruikt voor de geslaagde manager in het licht van zijn bedrijfsresultaat. In dit artikel wordt betoogd dat
wérkelijk leiderschap ontwikkeld wordt via persoonlijk leiderschap en dienend van karakter is. Dienend
leiderschap stelt niet het eigen slagen, maar het tot bloei komen van de omgeving tot doel. Dienend leiderschap
kan beoefend en ontwikkeld worden binnen een (commerciële) organisatie, maar dat hoeft niet. Zulk leiderschap is
een teken van bewustzijn en op zichzelf geen competentie. Dienend leiderschap onderkent het belang van welvaart,
maar beoogt in de eerste plaats ontwikkeling en welzijn van de ander.
|
"Most organ isations are
over-managed and under-led "
Stephen R. Covey
|
bron: www.menscentraal.nl
| 
