vervolg
HET KARPERVISSERPATROON
ons zesde zintuig voor moeilijkheden

Norbert Netten

inspirator, presentator, trainer en coach bij Ripuls / The Presentation Guide

Eigen gekwetstheid

Gerard werd zich bewust van zíjn aandeel in de verslechterde communicatie in het team. Hij ging daarom minder fel reageren op de aasjes die zijn collega’s uitwierpen en stopte met het forceren van besluiten. Hij zag in dat hij niet alléén verantwoordelijk was voor de besluitvorming in zijn team en dat, zolang hij die rol wel op zich nam, het team als geheel niet vooruit kon komen. Daarmee werd een grote teamincompetentie blootgelegd. Dit team was niet in staat om kwalitatief hoogwaardige besluiten te nemen. Dat wisten de leden ervan eigenlijk allang, maar niemand had het hoeven toegeven, omdat Gerard als een perfecte afleider van deze teamincompetentie fungeerde. In zekere zin hadden de karpervissers er belang bij dat Gerard bleef bijten. Toen hij daarmee stopte veranderde ook het gedrag van zijn collega’s. Aasjes uitwerpen is tenslotte alleen maar leuk als iemand hapt.

Het was een grote opluchting voor Gerard dat zijn collega’s zowel hun verantwoordelijkheid alsook hun onvermogen onderkenden, zonder Gerard, elkaar, of de omstandigheden daarvan de schuld te geven. Het vaste scenario van het karpervisserspatroon, de onvermijdelijke breuk, was nu doorbroken. Wat er nog lag was het onderliggende verlangen, waardoor het patroon in de toekomst misschien weer onverwacht de kop op zou kunnen steken.

Historie van het patroon

We gingen op zoek naar vergelijkbare eerdere situaties in werk en leven van Gerard. Die te vinden was niet zo moeilijk. Geard kende de onmacht en de frustratie die hij nu ook weer voelde maar al te goed. Het bleek dat het gemeenschappelijke thema in deze situaties ‘verantwoordelijkheid’ was. De bron van het patroon lag in het gezin waarin Gerard was opgegroeid. Hij was de oudste zoon in een gezin met vijf kinderen. Zijn vader had een eigen bedrijf en werkte van ‘s morgens vroeg tot ‘s avonds laat. De verantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen in het gezin berustte bij zijn moeder, die wat ziekelijk was. Zij had veel steun aan Gerard en gaf hem een leidende rol naar zijn broers en zussen. Ze betrok hem regelmatig bij dingen die ze eigenlijk met haar man moest bespreken. Zijn broers en zusters accepteerden zijn autoriteit echter niet. Gerard was al vroeg volwassen, kwam op een afgezonderde plaats tegenover zijn broers en zusters te staan en deelde niet mee in hun spel en plezier. Hij was woedend als ze niet naar hem luisterden en niet deden wat hij zei, maar hij hield zich sterk. Toch hadden zij zo hun middelen om hem op de kast te krijgen. Ze waren zijn karpervissers geworden. Hij herinnerde zich nog dat ook zijn soms partij koos voor zijn broers en zusters. Gerard was blij toen hij het huis uit kon om te gaan studeren.

De analogie

In situaties van stress, zoals in de geschetste werksituatie, en waarin een sterke leider ontbreekt, neemt Gerard de volledige verantwoordelijkheid over. Het bedrijf had sterke leiding nodig om de strategische veranderingen in goede banen te leiden. Die situatie was voor Gerard vergelijkbaar met de situatie thuis, waarin zijn moeder het moeilijk had het gezin te ‘managen’ zonder de steun van haar man. Gerard voelde zich, net als vroeger, meer verantwoordelijk dan zijn collega’s en stapte in de rol van de leider. Zijn collega’s accepteerden dit niet, maar waren niet tegen het verbale geweld en de rationele argumentatie van Gerard opgewassen, net als zijn broers en zusters vroeger. Ze veroordeelden zijn gedrag en rebelleerden. Ze zouden blij zijn geweest als hij ontslag had genomen en zo niet, dan hadden ze hem uiteindelijk laten vallen. Zijn chef nam het eerst voor hem op, maar gaf hem ook steeds meer kritiek, net als zijn vader vroeger.

We’re caught in a trap. I can’t walk out. Because I love you too much baby (Elvis Presley).

Het onderliggende verlangen

Gerard had veel te vroeg de rol van de verantwoordelijke vader moeten overnemen. Gerard miste zijn vader, zijn steun en warmte. De waardering van zijn moeder voor het op zich nemen van veel verantwoordelijkheid was voor Gerard het signaal dat zij van hem hield. Hij ‘kocht’ met verantwoordelijkheid nemen als het ware haar liefde en kreeg die ook. Gerard is vroeg gestopt met kind te zijn, met onbevangen te spelen. Pas in de coaching kwam naar boven hoezeer hij het plezier van kind zijn en samen met broers en zussen spelen heeft gemist, en hoe dat doorwerkte in de rol die hij steeds in een team innam. Zijn onvervulde verlangen was deel uitmaken van een gezin waarin de ouders hun verantwoordelijkheid namen en de kinderen spelenderwijs met elkaar konden opgroeien. Die situatie was er vroeger niet en Gerard droeg de pijn daarvan diep van binnen nog steeds bij zich. Op zijn werk wilde hij herhaling van de oude situatie voorkomen en noemde hij zich een teamspeler die verantwoordelijkheid wilde delen met collega’s en die steun zocht bij een krachtig leider. Het ging mis wanneer die krachtige leider ontbrak en er volgens Gerard aanleiding was om die rol zelf op zich te nemen, net als vroeger, thuis. Hij noemde zichzelf een teamspeler, maar was het niet. Écht samenwerken en verantwoordelijkheid delen waren dingen die hij nog moest leren. Het werd hem duidelijk hoe dit patroon in zijn leven meerdere malen had gespeeld en hoe zijn eigen gedrag zowel in werk als privé een aantal keren geleid had tot een onvermijdelijke breuk. Hij wist nu ook hoe hij dat een volgende keer kon voorkomen. 

  Even voorstellen: Norbert Netten

E:  info@ripuls.nl
S: http://www.ripuls.nl

artikelen van auteur:
het karpervisserpatroon