6 juni 2002
verandermanagement

VERANDERINGSMANAGEMENT

De matrixmanagementmethode als hulpmiddel 

Peter Camp

Verbonden aan verschillende opleidingen en adviesbureaus. Doceert matrixmethode aan de mastersopleidingen van het VDO Opleidings- en adviescentrum van de Hogeschool Nijmegen en Arnhem.

Veranderopties

In de regel valt heel wat te verbeteren aan het functioneren van je organisatie, afdeling of project. Een goed vertrekpunt is te kijken naar mogelijke aandachtspunten en deze te clusteren in hoofdgroepen:

•  de kernactiviteiten, strategische planning, marketing en financiering (doelen en werkwijze);
• directie, belangengroepen, klanten, financiers (beleidsbeïnvloeders);
• visie, betrokkenheid, uitstraling en huisstijl (bedrijfsklimaat); organisatieschema, taken, informatiesystemen en procedures (taken en bevoegdheden);
• participatie, beoordeling van resultaten, overleg tussen verschillende partijen, onderhandelingen besluitvorming);
• probleemoplossing, samenspel, ideeënafstemming en vergaderaanpak (samenwerking);
• functie-eisen, werving en selectie, knowhow en salariëring (deskundigheid);
•  speelruimte, persoonlijk perspectief, status en individueel belang (autonomie);
• inventiviteit, collegialiteit, betrouwbaarheid en inzet (houding).

Afhankelijk van de aard van de organisatie en/of het veranderingsproces is deze lijst aan te passen of uit te breiden. Ook is het mogelijk (of zelfs raadzaam) de begrippen te vervangen door het eigen bedrijfsjargon. Door de verschillende aangrijpingspunten te clusteren in negen hoofdgroepen en in een matrix te plaatsen, ontstaat samenhang en inzicht. Om te beginnen kunt u met enkele personen storingen in het functioneren van de organisatie, afdeling of projectgroep in kaart brengen en een voorlopige prioriteitenvolgorde vaststellen. Dat doet u door per onderwerp op het scoreschaaltje uit te drukken hoe tevreden u bent (1=heel tevreden, 2=tevreden, 3=noch tevreden, noch ontevreden, 4=ontevreden en 5=heel tevreden).

Wat kun je met de matrixmethode?
• ontwikkelingen vroegtijdig signaleren en onder woorden brengen.
• ontkenning van bepaalde hot-items voorkomen.
• onderlinge verbanden laten zien.
• opsporen en aangeven waar de problemen zitten.
• prioriteiten stellen.
• voor overzicht zorgen.
• discussies structureren.
• de gewenste situatie laten zien.
• alternatieve plannen ontwikkelen.
• verschillende opvattingen integreren.
• een beleidsplan ontwikkelen.

Integratie door de matrix

De ordening van de matrix is niet willekeurig. Voor het managen van een bedrijf moet je een doel hebben (weten waar je naar toe wilt), beleid, een organisatie en mensen. Deze zijn op drie verschillende manieren te integreren: door ervoor te zorgen dat alles op een technisch perfecte manier verloopt, in te spelen op de belangen van betrokkenen (organisatiepolitiek) en rekening te houden met de cultuur. Deze uitgangspunten verbinden de negen vakken tot een matrix met onderwerpen die met elkaar samenhangen.

De praktijk van de matrix 

De aanpak veronderstelt inzicht in verschillende managementbenaderingen en de behoefte die te integreren. Het toepassen van de matrixmethode vraagt daarom abstractievermogen, methodisch bewustzijn en de vaardigheid om met groepen te werken. De voorbereiding en follow up zijn intensief. Een betrokkenheid bij 'je mensen' is voorwaarde. Als je de methode introduceert moet je er ook een vervolg geven aan, en de ingebrachte ideeën en uitgesproken binnen korte tijd realiseren.
De matrixmethode geeft inzicht in welke vakken, kolommen of rijen de organisatie de meeste (verander)energie moet steken om een fusie of reorganisatie tot een succesvol einde te voeren. De methode is ook op andere kwesties toe te passen: reorganisatie, fusie, arbeidszorgsysteem, automatisering, strategisch beleid en ondernemingsraad.

De matrix gedijt natuurlijk het beste in positief (actief en niet reactief) klimaat.
In een ondersteunend klimaat communiceren de mensen op een zakelijke manier, zoeken ze gezamenlijk naar de beste oplossingen, zijn spontaan in hun communicatie, dragen elkaar een warm hart toe, gaan op voet van gelijkheid met elkaar om en zijn flexibel in hun standpunten.

In een defensief klimaat daarentegen communiceren mensen sterk beoordelend, proberen de ander te beïnvloeden, werken vanuit strategische bedoelingen, staan onverschillig tegenover elkaar, hebben hiërarchische verhoudingen en zijn stellig in hun communicatie.

In extreme situaties communiceren mensen niet meer met elkaar en willen ze alleen nog maar vechten. In zulke gevallen moet je hun geen methoden geven maar een stok. Pas als ze uitgevochten zijn, hebben ze methoden nodig om de schade te herstellen.

Bij de toepassing van methode is in principe geen externe hulp nodig. In de praktijk blijkt dat de deelnemers aan een workshop of de leden van een team allemaal wel een idee hebben van wat je met de matrix kunt doen. Laat de methode zoveel mogelijk voor jou het werk doen.

Dit artikel werd eerder geplaatst in in: Labriefing, juni 2000

andere artikelen over veranderen en verandermanagement:
nationaal onderzoek verandermanagement
Veranderen
verandermanagement: veranderen in kleuren 1
verandermanagement: matrixmanagementmethode als hulpmiddel
sturingsvariabelen voor complexe verandering

Even voorstellen: Peter Camp

Peter Camp is organisatieadviseur en managementtrainer. De matrixmethode heeft hij uitgewerkt in 'De kracht van de matrix', 'De praktijk van de matrix' en ‘Kracht met de matrix’. Van hem verscheen ook 'Gebouwen met een ziel', waarin hij het bijzondere van moderne gebouwen onderzoekt. Toepassingen van de matrixmethode zijn 'De negensprong', over zelfmanagement, en 'Projectmanagement', over creatieve projectsturing.

'De gekookte kikker' is zijn eerste boek. Deze everseller bevat bijna vijfhonderd metaforen over organisatieverandering. 'De paarse krokodil' is hierop een aanvulling met meer dan tweehonderd metaforen. 'Meer dan 500 managementstijlen' is een met de matrix geordend overzicht van allerlei vormen van leidinggeven.

 

Kracht met de matrix Peter Camp	De broedfactor Peter Camp	De gekookte kikker Peter Camp, Funs Erens
De paarse krokodil Peter Camp, Funs Erens	Projectmanagement Peter Camp, Funs Erens, Paul Melman

artikelen van auteur:
verandermanagement: matrixmanagementmethode als hulpmiddel