6 april 2003
verzuim en leidinggeven
HELFT VAN DE VERZUIMERS ZIJN ZIEK
DOOR ZIEKMAKENDE LEIDINGGEVENDEN
Wet Verbetering Poortwachter
Jacco van den Berg
directeur Van den Berg Training &
Advies
In het VPRO-radioprogramma De Ochtenden (4 september 2002) beweerde de directeur van
ArboNed dat de helft van de ziekmelders niet ziek is. De ene helft is aantoonbaar ziek, met de andere is meer aan
de hand, zo beweert hij. Als één van de redenen voor dit verzuim ‘met een luchtje’ noemde hij het anonieme bestaan
dat veel werknemers bij grote bedrijven leiden. Een andere discussie die momenteel woedt is de enorme bureaucratie
die de Wet Verbetering Poortwachter voor werkgevers met zich meebrengt. Dat ondernemers hierover klagen is
begrijpelijk. De opvatting van de directeur van één van Nederlands grotere Arbo-diensten
is op zijn minst toch opmerkelijk. Wat eigenlijk altijd opvallend is, is dat in iedere discussie één partij de dans
ontspringt: de leidinggevende. Dit artikel laat hen echter niet buiten schot en laat zien dat hun rol bij het
terugdringen van het verzuim onmiskenbaar groot is.
Voorkomen is beter dan genezen Allereerst is natuurlijk voorkomen
beter dan genezen. Met het nemen van preventieve maatregelen op de zogenaamde VGW-aspecten (Veiligheid,
Gezondheid en Welzijn), voorkomt de leidinggevende, samen met de Arbo-dienst , dat in veel gevallen zijn
medewerkers zich ziek melden. Op basis van een Risico Inventarisatie en Evaluatie, aan de hand van
‘gevals’-besprekingen in het Sociaal Medisch Team (SMT), bedrijfsongevallen, klachten en besprekingen van
knelpunten in werkoverleg kunnen preventieve maatregelen bepaald en uitgevoerd worden.
Voorbeelden van Veiligheidsaspecten zijn:
Voorbeelden van Gezondsheidsaspecten zijn:
Voorbeelden van Welzijnsaspecten zijn:
De gelegenheid maakt de dief
Als de leidinggevende denkt dat zijn rol bij het terugdringen van het
ziekteverzuim beperkt is, heeft hij het mis. De behoefte van medewerkers om zich ziek te melden is groot als het
aantal ziekmakende factoren op het werk hoog. Het effectief wegnemen van deze factoren verkleint de behoefte om
eens lekker thuis te blijven, een baaldag te nemen en pas na het weekend weer op het werk te verschijnen. Veel
van deze factoren (de drie A’s) hebben te maken met de hierboven genoemde welzijnsfactoren.
Arbeidsinhoud
-
eentonig werk
-
geen contacten met anderen
-
continu een (te) hoog
werktempo
-
geen verantwoordelijk werk, inspraak
en ruimte om oplossingen te bedenken
-
etc.
Arbeidsomstandigheden
Arbeidsverhoudingen
-
ruzieachtige werksfeer
-
slechte relatie met leidinggevende en
collega’s
-
autoritaire stijl van leidinggeven van
de leidinggevende
-
geen ruimte om in
functioneringsgesprek en werkoverleg over het werk te praten
-
etc.
Een leidinggevende die er in slaagt de binding met het bedrijf, de collega’s en
het werk te vergroten, zal in zijn afdeling minder verzuim hebben dan collega’s die hier niet in slagen. Het
voeren van functioneringsgesprekken en werkoverleg bewijzen hierin hun nut en maken medewerkers minder anoniem.
Slechte arbeids-omstandigheden, het ontbreken van ‘gezonde’ spanning in het werk en sluimerende conflicten die
in de toekomst ongetwijfeld tot verzuim zouden hebben geleid, worden nu besproken en tot ieders tevredenheid
aangepakt/opgelost.
De gelegenheid om te verzuimen is bij medewerkers groot als zij niet
geconfronteerd worden met financiële consequenties, weten dat het werk door anderen wordt overgenomen en zich
anoniem bij bijvoorbeeld de telefoniste of de afdeling PZ ziek kunnen melden. Ook hier is de rol van de
leidinggevende onmiskenbaar groot, of hij het nu leuk vind of niet. Door (telefonische) ziekmeldingen via hem te
laten lopen en door hun met zieke en inmiddels weer herstelde medewerkers gesprekken te voeren voorkomt hij dat
medewerkers zich te makkelijk ziek melden.
Wet Verbetering Poortwachter: ZIEKMELDING
Dag 1 : De werknemer meldt zich ziek bij zijn
werkgever
Week 1 : De werkgever meldt de werknemer ziek bij de
arbodienst
Week 13 : De werkgever meldt de werknemer ziek bij UWV
Telefonische ziekmelding
Een medewerker meldt zich voor een bepaald tijdstip bij zijn leidinggevende
ziek. Een medewerker die zich anoniem bij de afdeling PZ kan en mag ziek melden, ervaart geen enkele belemmering
om zich ziek te melden. Bij een ‘anonieme’ ziekmelding weet de leidinggevende niet of te laat wat er met de
afwezige medewerker aan de hand is. Ook kan dagplanning in het gedrang komen, is niet bekend of er afspraken
verzet moeten worden of dat werk aan andere medewerkers doorgeschoven moet worden. Ook als deze op het moment
van de ziekmelding niet bereikbaar is, neemt de leidinggevende op diezelfde dag contact op met de zieke
medewerker. Medewerkers moeten zich als het maar enigszins kan zelf ziek melden en dit niet laten doen door
partners of huisgenoten. Wanneer dit niet gebeurt, zorgt de chef er ook nu voor dat er op diezelfde dag contact
is tussen hem en de medewerker.
Veel chefs hebben moeite met deze gesprekken. Zij vrezen dat medewerkers dit -
meestal telefonische - contact ervaren als controle of wantrouwen. Zij zien er tegenop om zo'n gesprek te
voeren. Daarom hebben veel organisaties een lijst met aandachtspunten opgesteld die chefs moet helpen om op een
correcte wijze zo'n "meldgesprek" te voeren.Hieronder volgt een voorbeeld van zo'n
lijst met aandachtspunten:
- oorzaak van het verzuim?
- hoe lang gaat het duren?
- is de dokter geraadpleegd?
- verzoek aan de medewerker om iets van zich te laten horen als hij meer
weet
- bestaat de noodzaak of de wens om iets door te geven aan collega’s of
klanten?
- sterkte en beterschap
Wet Verbetering Poortwachter: ACTIES TIJDENS ZIEKTE
|
Week 6 : De werknemer heeft een consult bij de arbodienst. Die maakt een
probleemanalyse en advies voor de werkgever en zijn werknemer
|
Week 8 : Werkgever en werknemer maken een plan van aanpak ( de arbodienst
helpt eventueel), inclusief tussentijdse evaluatie-momenten uiterlijk om de 6
weken
|
vervolg van artikel:
| 
