8 juni 2003
kwetsbaarheid en persoonlijke effectiviteit 

KWETSBAAR OPSTELLEN

Walter Berghoef

 Lid en initiatiefnemer van HartWerken

Waar hebben we het eigenlijk over?

Zoals met veel woorden en begrippen die we gebruiken zijn we de oorspronkelijke betekenis kwijt. Denk hierbij maar aan woorden als verantwoordelijkheid, cultuur, leiderschap, coaching, respect en empowerment. We gebruiken de termen wel maar iedereen heeft een verschillende interpretatie. Zonder afstemming over de interpretaties ontstaan veel - vaak onderhuidse conflicten, vaagheid of verwijdering. Zo ook met het begrip Kwetsbaar Opstellen.

Wat is kwetsbaar?

Van Dale zegt: "Verwond, aangetast kunnen worden". Zo is het begrip ooit geformuleerd als iets waar we het met ons allen in de Nederlandse taal over eens waren. Als we kijken naar hoe het gebruikt wordt kunnen we afvragen of dit wel is zoals we het gebruiken. Misschien wel. Laten we eens kijken.

We kennen allemaal wel die momenten dat we ons emotioneel, fysiek of mentaal "kwetsbaar" voelen. Dat er maar "dit" hoeft te gebeuren of we springen uit ons vel, barsten in tranen uit, slaan de boel kort en klein of raken compleet verward, machteloos en de draad kwijt. Het gaat hier over momenten of periodes waarin we aandacht voor ons zelf nodig hebben, van onszelf of van een ander. Om een emotie, verdriet bijvoorbeeld na een ontslag te verwerken; om een keuze goed te kunnen maken of gewoon fysiek te herstellen van een ziekte.

We gebruiken het woord ook voor iets heel anders. We gebruiken het woord als vaag begrip voor eigenschappen als: eerlijk, recht door zee, het tonen van emoties; een gek idee uiten, vernieuwend, vaak als een persoon zich helemaal laat zien en horen. En dat heeft iets paradoxaals. We gebruiken het woord kwetsbaar voor hele mooie kwaliteiten. We willen allemaal, gehoord en gezien worden. Tegelijk staan we het elkaar en onszelf nauwelijks toe om open te staan. Uit angst om uitgelachen te worden, afgewezen, geen medestanders te krijgen en alleen te staan. Die angst dwingt ons om naar oplossingen te zoeken. Oplossingen om niet meer uit ons hart te spreken maar vanuit ons hoofd. Een afweermechanisme naar de buitenwereld, uiteindelijk dus ook naar onszelf.

Onbewuste beslissing

Wellicht heeft iemand die zich ooit zo openstelde - spontaan, authentiek was, volledig uitsprak wat essentieel voor hem of haar was - reacties gekregen die pijn veroorzaakten. Uit voorzorg besloot deze persoon om zich niet meer zo op te stellen. Het fenomeen werd: kwetsbaar opstellen genoemd, inmiddels gemeengoed in veel gesprekken waar conflicten vermeden worden of waar de waardering niet wordt uitgesproken. Vaak een onbewuste beslissing.

Door het mogelijke conflict met de ander of jezelf uit de weg te gaan, gaat de pijn over in lijden. En hoewel pijn onvermijdelijk is, is leiden een keuze. Hiermee komt de persoon ook niet meer bij de vreugde, het enthousiasme, de creativiteit. De relatie en samenwerking met anderen verwatert, of breekt! Als dat de bedoeling is of de enige uitweg, prima, maar is er niet meer te vinden?

Groei en ontwikkeling

Het woord kwetsbaar suggereert ook dat we in een wereld leven waarin we gekwetst kunnen worden. Als je dat gelooft over de wereld dan zul je daar bewust of onbewust gelijk in krijgen of zelfs zoeken. En natuurlijk gebeuren er dingen die ons mentaal, emotioneel of fysiek kwetsen, de vraag is hoe ga je er mee om. Als je gelooft in een wereld waar groei en ontwikkeling een gegeven zijn dan weet je ook dat er grenzen moeten worden verlegd. Dat vraagt om moed, spreken en handelen vanuit je hart. Deze contextverschuiving is essentieel als je zelf wilt groeien en anderen de kans wil geven hetzelfde te doen.

De keuze is dus om het begrip kwetsbaar opstellen te gebruiken als het gaat over kwetsbaar zijn en voelen. En voor al die andere dingen te benoemen wat er is te benoemen, te vragen of te zeggen: ik wil graag zeggen hoe ik me hierover voel, wat ik hiervan denk. Dit vraagt om moed en het vertrouwen dat trouw aan je eigen gevoel, gedachten en lichaam cruciaal is. Dat vraagt om een hartelijk Ja of Nee. Gevoed door wat belangrijk voor je is of de samenwerking. Hoe duidelijker de grens, hoe duidelijker het speelveld. Maar dan moet de intentie wel voedend en ondersteunend zijn en niet gelijk hebben over wat juist of fout is. Hoe meer de grens verschuift, des te groter het speelveld.

Het is niet beter of slechter het een te zeggen of het ander. Het is zinvol om bewust te zijn van wat er uit onze mond komt (en wat niet) en welke impact dat heeft op onszelf of onze toehoorders. Zodat we benoemen wat er bedoeld wordt en niet uitwijken naar vage begrippen of zwijgen. Taal is een van de grootste instrumenten die een mens heeft, laten we het zorgvuldig en zinvol gebruiken.

"De wereld waarin je leeft valt uit je mond"

 Even voorstellen: Walter Berghoef

Walter Berghoef is een van de leden en initiatiefnemer van HartWerken; een groep adviseurs, coaches, trainers en andere professional die er voor staan dat mensen en organisaties met zin, zinvol en vitaal werken. Als mensen stilstaan, echt stilstaan, gaan ze open voor hun eigen gevoel, gedachten en essentie. Er is moed voor nodig om daar naar te luisteren en daar is veiligheid de basisvoorwaarde. In de workshop In de workshop Authentiek Spreken komt dit alles optimaal aan bod.

E:mailbox.WB.HartWerken
S:www.hartwerken.net 
S:www.walterberghoef.nl

artikelen van auteur:
kwetsbaar opstellen

bron:  www.menscentraal.nl